Konut Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun

Konut Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
(06.03.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanmıştır)

Kanun No. 5582 Kabul Tarihi : 21/02/2007


MADDE 1 - 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanununun 45 inci maddesine birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan rehinle temin edilmiş alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılabilir veya haciz yoluna başvurulabilir."

MADDE 2 - 2004 sayılı Kanunun 128 inci maddesine ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"İcra dairesi, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde, satışı istenen taşınmaz için kıymet takdirini, aynı Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca yetki verilmiş kişi veya kurumlara yaptırır."

MADDE 3 - 2004 sayılı Kanunun 128/a maddesine birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde, birinci fıkra uyarınca yaptırılmasına karar verilen bilirkişi incelemesi, aynı Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca yetki verilmiş kişi veya kurumlara yaptırılır."

MADDE 4 - 2004 sayılı Kanunun 134 üncü maddesine ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde, ikinci fıkrada yer alan oran yüzde yirmi olarak uygulanır."

MADDE 5 - 2004 sayılı Kanunun 149/a maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde, ikinci fıkrada yer alan oran yüzde otuz olarak uygulanır. İstinaf talebinin reddi halinde, teminat olarak alınan tutarın yarısı tazminat olarak alacaklıya ödenir. Alacaklının satış talebinden sonra takdir edilen ve kesinleşen kıymete göre, merhunun alacağı karşılamayacağı anlaşılırsa kalan tutar teminatın geriye kalan kısmından karşılanır, varsa teminatın kalan kısmı teminatı yatırana iade edilir."

MADDE 6 - 2004 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

"GEÇİCİ MADDE 8 - Bu Kanunun 128 inci maddesinin üçüncü fıkrası ile 128/a maddesinin ikinci fıkrasının yürürlüğe girmesini izleyen üçüncü yılın sonuna kadar 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde, taşınmaz için kıymet takdiri veya bilirkişi incelemesi, Sermaye Piyasası Kanununun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca gayrimenkul değerleme faaliyeti konusunda yetki verilmiş kişi veya kurumların yanı sıra diğer uzman bilirkişiler marifetiyle de yapılabilir."

MADDE 7 - 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 3 üncü maddesine aşağıdaki bent eklenmiştir.

"k) İpotekli Sermaye Piyasası Aracı: İpotek teminatlı menkul kıymetler, ipoteğe dayalı menkul kıymetler, ipotek finansmanı kuruluşları tarafından ihraç edilen hisse senedi dışındaki sermaye piyasası araçları ve konut finansmanından kaynaklanan alacaklara dayalı olarak veya bu alacakların teminatı altında ihraç edilen diğer sermaye piyasası araçlarıdır."

MADDE 8 - 2499 sayılı Kanunun 13/A maddesi madde başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"İpotek teminatlı menkul kıymetler

MADDE 13/A - İpotek teminatlı menkul kıymetler, ihraççıların genel yükümlülüğü niteliğinde olan ve oluşturulan teminat havuzundaki varlıklar karşılık gösterilerek ihraç edilen borçlanma senetleridir. İpotek teminatlı menkul kıymetler bankalar ve bu Kanunun 39/A maddesinde tanımlanan ipotek finansmanı kuruluşları tarafından ihraç edilebilir.

İhraççılar, ipotek teminatlı menkul kıymetlerin teminatı olan varlıkları, diğer varlıklarından ayrı olarak, oluşturacakları teminat havuzu içerisinde izlemekle yükümlüdür. Teminat havuzuna dahil edilen varlıklara ilişkin kayıtların tutulmasına ilişkin usûl ve esaslar Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun uygun görüşü alınmak suretiyle Kurulca belirlenir. Kurul, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun uygun görüşü alınmak suretiyle, teminat havuzuna dahil edilen varlıklara ilişkin kayıtların ihraççının yanı sıra ayrı bir kayıt kuruluşu nezdinde de tutulmasını zorunlu tutabilir.

Teminat havuzu; yapı kullanma izni alınmış konut ve diğer gayrimenkuller üzerine ipotek tesis edilmek suretiyle teminat altına alınmış alacaklar, ikame varlıklar ve bunların riskten korunması amacıyla yapılan sözleşmelerden oluşur. Bunlar dışında kalan varlık ve alacaklar teminat havuzuna dahil edilemez.

Yapı kullanma izni alınmış konutlar üzerine ipotek tesis edilmek suretiyle teminat altına alınmış alacakların ilgili konutun değerinin yüzde yetmişbeşini, yapı kullanma izni alınmış diğer gayrimenkuller üzerine ipotek tesis edilmek suretiyle teminat altına alınmış alacakların ise ilgili gayrimenkulun değerinin yüzde ellisini aşan kısmı, teminat değerinin hesaplanmasında dikkate alınmaz. Teminat havuzuna dahil edilecek yapı kullanma izni alınmış konut ve diğer gayrimenkuller üzerine ipotek tesis edilmek suretiyle teminat altına alınmış alacakların vadesi gelmiş tüm ödemelerinin yapılmış olması şarttır.

İkame varlıklar nakit, devlet iç borçlanma senetleri, hazine kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatına üye ülkelerin merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca ya da bunların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler ile Kurulca uygun görülen benzer nitelikteki varlıklardan oluşur.

Teminat havuzundaki tüm varlıklar içerisinde yapı kullanma izni alınmış diğer gayrimenkuller üzerine ipotek tesis edilmek suretiyle teminat altına alınmış alacakların ve ikame varlıkların payı ayrı ayrı yüzde onbeşi aşamaz.

İhraççılar, teminat havuzundaki varlıkların faiz, kur, kredi ve benzeri risklerden korunması amacıyla sözleşmeler yapabilir. Teminat havuzunda yer alan varlıkların riskten korunması amacıyla yapılmış sözleşmeler de teminat havuzuna dahildir.

İpotek teminatlı menkul kıymetlerin itfasına kadar olan süre boyunca;

a) Teminat havuzundaki varlıkların nominal değerinin ipotek teminatlı menkul kıymetlerin nominal değerine eşit ya da fazla olması,

b) Teminat havuzundaki varlıkların getirisinin en az ipotek teminatlı menkul kıymetlerin getirisine eşit ya da fazla olması,

c) Teminat havuzundaki varlıklardan elde edilen gelirin tutar ve ödeme dönemleri bakımından ipotek teminatlı menkul kıymet sahiplerine yapılan ödemeleri karşılaması,

d) Teminat havuzunda yer alan varlıkların net bugünkü değerinin ipotek teminatlı menkul kıymetlerin net bugünkü değerinden yüzde ikisi oranında fazla olması,

zorunludur. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurulca belirlenir.

İlave menkul kıymet ihracı veya sekizinci fıkrada belirtilen koşulların sağlanması amacıyla teminat havuzuna yeni varlıklar dahil edilebilir. Makul bir gerekçe olması durumunda, ihraççılar, teminat sorumlusunun onayını alarak, teminat havuzuna dahil edilmiş bir varlığı teminat havuzundan çıkartabilir veya teminat havuzunda bulunmayan bir varlık ile değiştirebilirler.

İhraççının Kurulun onayını almak suretiyle bir teminat sorumlusu belirlemesi zorunludur. Teminat sorumlusunun sahip olması gereken nitelikler Kurulca belirlenir. Kurul, ipotek teminatlı menkul kıymet sahiplerinin haklarının korunması amacıyla teminat sorumlusunun değiştirilmesini istemeye veya teminat sorumlusunu re'sen değiştirmeye yetkilidir.

Teminat sorumlusu, bu madde kapsamında;

a) Teminat havuzlarının oluşturulmasını ve teminat havuzlarına dahil edilen varlıkların sahip olduğu nitelikleri,

b) Teminat havuzlarına dahil edilen varlıkların mevcudiyetini koruduğunu ve bu varlıkların sahip olduğu niteliklere ilişkin değişiklikleri,

c) Kurul tarafından zorunlu tutulması halinde teminat havuzuna dahil edilen varlıklara ilişkin kayıtların ihraççının yanı sıra ayrı bir kayıt kuruluşu nezdinde de tutulmasını,

d) Sekizinci fıkrada sayılan şartlara uygunluğu,

izlemek, tespit ettiği hususlar hakkında, Kurulca belirlenecek usûl ve esaslar çerçevesinde ihraççıya ve Kurula bilgi vermekle yükümlüdür.

Teminat sorumlusu ihraççıdan, kayıt kuruluşundan ve gerek görülen durumlarda tapu sicil müdürlüklerinden teminat havuzunda yer alan varlıklara ilişkin her türlü bilgi ve belgeyi istemeye, ilgili kayıtları incelemeye ve çalışanlardan bilgi almaya yetkilidir. İhraççılar, kayıt kuruluşu ve tapu sicil müdürlükleri teminat sorumlusunun talep ettiği bilgi ve belgeleri vermekle yükümlüdür. Teminat sorumlusu, talep ettiği bilgi ve belgelere ulaşılmasının engellenmesi halinde, durumu derhal Kurula bildirmekle yükümlüdür.

İpotek teminatlı menkul kıymetler itfa edilinceye kadar, teminat havuzlarında yer alan varlıklar, teminat amacı dışında tasarruf edilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, kamu alacaklarının tahsili amacı da dahil olmak üzere haczedilemez ve iflâs masasına dahil edilemez, ayrıca bunlar hakkında ihtiyatî tedbir kararı verilemez.

Teminat havuzunda yer alan varlıkların riskten korunması amacıyla yapılacak olan sözleşmelerde, teminat havuzu ve ipotek teminatlı menkul kıymetler tasfiye edilinceye kadar, ihraççının iflâsı durumunda sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilemeyeceğine ilişkin hüküm bulunması zorunludur.

İhraççının ipotek teminatlı menkul kıymetlerden kaynaklanan yükümlülüklerini vadesinde yerine getirememesi, yönetiminin kamu kurumlarına devredilmesi, faaliyet izninin kaldırılması veya iflâsı halinde teminat havuzundaki varlıklardan elde edilen gelir öncelikle ipotek teminatlı menkul kıymet sahiplerine ve teminat havuzunda yer alan varlıkların riskten korunması amacıyla yapılmış olan sözleşmelerin karşı taraflarına yapılacak ödemelerde kullanılır. Bu durumda Kurul;

a) Tedavüldeki ipotek teminatlı menkul kıymetlerin erken itfa edilmesi, teminat havuzundaki varlıkların nakde dönüştürülmesi ile bunlara ilişkin işlemleri yürütecek bir idareci atanması veya teminat havuzundaki varlıkların tedricî tasfiyesi ile tedricî tasfiyeye ilişkin işlemlerin Yatırımcıları Koruma Fonu tarafından yürütülmesi,

b) Teminat havuzundaki varlıkların, ipotek teminatlı menkul kıymetlerden kaynaklanan her türlü yükümlülüğü üstlenecek ihraççı niteliğini haiz bir başka kuruluşa devredilmesi,

c) İpotek teminatlı menkul kıymetlerden kaynaklanan yükümlülükleri üstlenmeksizin, teminat havuzundaki varlıkların idaresi ve bu havuzdan elde edilen gelirin ipotek teminatlı menkul kıymet sahiplerine ödenmesi işlemlerini yürütecek bir idareci atanması,

hususlarında karar vermeye yetkilidir. Kurul, atanacak idareciye veya Yatırımcıları Koruma Fonuna bu fıkra kapsamındaki hizmetleri karşılığında teminat havuzundaki varlıklardan ödeme yapılması hususunda karar vermeye ve yapılacak ödemenin hesaplanmasına ilişkin usûl ve esasları belirlemeye yetkilidir.

İhraççının ipotek teminatlı menkul kıymetlerden kaynaklanan ödeme yükümlülüğünü yerine getirememesi ve teminat havuzlarına dahil edilen varlıkların menkul kıymet sahiplerinin alacaklarını karşılamaya yetmemesi halinde, alacağı teminat havuzundaki varlıklarla karşılanmayan ipotek teminatlı menkul kıymet sahipleri ihraççının diğer malvarlığına başvurabilir.

İpotek teminatlı menkul kıymetlerin ihracında 13 üncü maddede belirtilen limitler uygulanmaz. İpotek teminatlı menkul kıymet ihraç limiti, ihraç şartları, teminat havuzundaki varlıkların riskten korunması amacıyla yapılabilecek sözleşmeler ve bu menkul kıymetlerin Kurul kaydına alınmasına ilişkin usûl ve esaslar ile ipotek teminatlı menkul kıymetlerle ilgili diğer hususlar Kurulca belirlenir."

MADDE 9 - 2499 sayılı Kanuna 13/A maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 13/B maddesi eklenmiştir.

"Varlık teminatlı menkul kıymetler

MADDE 13/B - Varlık teminatlı menkul kıymetler; ihraççıların genel yükümlülüğü niteliğinde olan, alacaklar ve duran varlıkların teminatı altında ihraç edilen borçlanma senetleridir. Varlık teminatlı menkul kıymet ihraç edecek kuruluşlar, ihraç limiti, ihraç şartları, teminat gösterilebilecek alacak ve varlık türleri, teminat gösterilebilecek varlıklara ilişkin sınırlamalar, teminat gösterilen alacak ve varlıkların değerlenmesi ve raporlanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurulca belirlenir.

Teminat gösterilen alacak ve varlıkların kayıtlarının tutulmasına ilişkin usûl ve esaslar Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun uygun görüşü alınmak suretiyle Kurulca belirlenir.

Kurul ihraççının bir teminat sorumlusu belirlemesini zorunlu tutabilir. Teminat sorumlusu teminat havuzlarına dahil edilen varlıkların mevcudiyetini ve niteliklerini, teminat havuzlarının oluşturulmasını ve varlıkların teminat havuzlarında izlenmesini izlemek, tespit ettiği hususlar hakkında Kurulca belirlenecek usûl ve esaslar çerçevesinde, ihraççıya ve Kurula bilgi vermekle yükümlüdür.

Teminat sorumlusu ihraççıdan, kayıt kuruluşundan ve gerek görülen durumlarda tapu sicil müdürlüklerinden teminat havuzunda yer alan varlıklara ilişkin her türlü bilgi ve belgeyi istemeye, ilgili kayıtları incelemeye ve çalışanlardan bilgi almaya yetkilidir. İhraççılar, kayıt kuruluşu ve tapu sicil müdürlükleri teminat sorumlusunun talep ettiği bilgi ve belgeleri vermekle yükümlüdür. Teminat sorumlusu, talep ettiği bilgi ve belgelere ulaşmasının engellenmesi halinde, durumu derhal Kurula bildirmekle yükümlüdür.

Varlık teminatlı menkul kıymetler itfa edilinceye kadar teminat havuzlarında yer alan varlıklar, teminat amacı dışında tasarruf edilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, kamu alacaklarının tahsili amacı da dahil olmak üzere haczedilemez ve iflâs masasına dahil edilemez, ayrıca bunlar hakkında ihtiyatî tedbir kararı verilemez.

Kurul, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun uygun görüşü alınmak suretiyle teminat havuzuna dahil edilen varlıklara ilişkin kayıtların ihraççının yanı sıra ayrı bir kayıt kuruluşu nezdinde de tutulmasını zorunlu tutabilir.

Teminat sorumlusunun sahip olması gereken nitelikler Kurulca belirlenir. Kurul, varlık teminatlı menkul kıymet sahiplerinin haklarının korunması amacıyla teminat sorumlusunun değiştirilmesini istemeye veya teminat sorumlusunu re'sen değiştirmeye yetkilidir."

MADDE 10 - 2499 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"r) Gayrimenkullerin değerlemesini yapabilecek değerleme kurumlarından sermaye piyasasında değerleme faaliyetinde bulunacaklara ilişkin şartları belirlemek ve bu şartlara uyan değerleme kurumlarını listeler halinde ilan etmek; bu Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan alacakların takibinde ve 38/A maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde yapılacak değerlemelerde, ilgili taşınmaz için değerleme yapacak kişi ve kurumlara ilişkin şartları belirlemek ve bu şartlara uyan kişi ve kurumları listeler halinde ilan etmek,"

MADDE 11 - 2499 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin (b) fıkrasına ikinci paragrafından sonra gelmek üzere aşağıdaki paragraf eklenmiştir.

"İpotek teminatlı menkul kıymetler teminat havuzunun, varlık teminatlı menkul kıymetler teminat havuzunun, konut finansmanı fonunun, varlık finansmanı fonunun ve yatırım fonunun üçer aylık dönemlerin son işgününde, net varlık değerlerinin yüzbinde beşini aşmamak üzere hesaplanacak kayda alma ücreti, izleyen on işgünü içerisinde Özel Hesaba yatırılır. Bu paragrafta belirtilen oranı aşmamak kaydıyla kayda alma ücretinin oranı Bakanlar Kurulunca belirlenir."

MADDE 12 - 2499 sayılı Kanunun 38 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 38/A, 38/B ve 38/C maddeleri eklenmiştir.

"Konut finansmanı

MADDE 38/A - Konut finansmanı, konut edinmeleri amacıyla tüketicilere kredi kullandırılması, konutların finansal kiralama yoluyla tüketicilere kiralanması, sahip oldukları konutların teminatı altında tüketicilere kredi kullandırılmasıdır. Bu kapsamdaki kredilerin yeniden finansmanı amacıyla kullandırılan krediler de konut finansmanı kapsamındadır.

Konut finansmanı kuruluşları konut finansmanı amacıyla doğrudan tüketiciye kredi kullandıran ya da finansal kiralama yapan bankalar ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından konut finansmanı faaliyetinde bulunması uygun görülen finansal kiralama şirketleri ve finansman şirketleridir.

Hazine Müsteşarlığı konut finansmanına ilişkin sigorta sözleşmeleri ile ilgili usûl ve esasları Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği'nin, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ise konut finansmanı kapsamındaki kredilerin yeniden finansmanına ilişkin usûl ve esasları Türkiye Bankalar Birliğinin görüşlerini alarak belirlemeye yetkilidir.

Kurul, ihraç edilecek ipotekli sermaye piyasası araçlarının dayanağı veya teminatı olan kredi ve finansal kiralama alacakları için, kredi açılması veya finansal kiralama sözleşmesi yapılması, bu alacakların konut finansman fonu portföyüne alınması ya da ipotek teminatlı menkul kıymetlere dayanak oluşturan teminat havuzuna dahil edilmesi veya fon portföyüne alınan ya da teminat havuzuna dahil edilen alacakların yeniden değerlenmesi aşamalarında, konut değerlemesinin gayrimenkul değerleme faaliyeti konusunda yetki verilmiş kişi veya kurumlar tarafından yapılmış olmasını zorunlu tutmaya yetkilidir.

Konut finansmanı fonu

MADDE 38/B - Konut finansmanı fonu, ihraç edilen ipoteğe dayalı menkul kıymetler karşılığında toplanan paralarla, ipoteğe dayalı menkul kıymet sahipleri hesabına inançlı mülkiyet esaslarına göre oluşturulan malvarlığıdır.

Fon kurucuları, fon portföyünde yer alan kredilerin ve bunlarla bağlantılı işlemlerin ödemelerine aracılık edenler, fon kurma limiti, portföyün riskten korunması veya kredi değerliliğinin artırılması amacıyla yapılan sözleşmeler dahil fon portföyüne alınabilecek varlık türleri, portföy sınırlamaları ile ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin ihraç ve Kurul kaydına alınmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurulca belirlenir. Kurucular, ihraç edilen ipoteğe dayalı menkul kıymetlere yönelik garanti verebilirler.

Fonun tüzel kişiliği yoktur, ancak malvarlığı kurucunun mal varlığından ayrıdır. Fon malvarlığı, ihraç edilen ipoteğe dayalı menkul kıymetler itfa edilinceye kadar, başka bir amaçla tasarruf edilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, kamu alacaklarının tahsili amacı da dahil olmak üzere haczedilemez, ihtiyatî tedbir kararı verilemez ve iflâs masasına dahil edilemez.

Fon kurulu, ihraç edilen ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde fonu temsil eder ve yönetir. Fon portföyüne alınan varlıkların kayıtlarının doğruluğundan ve bu varlıkların korunması ve saklanmasından fon kurulu sorumludur. Fon kuruluna ilişkin şartlar ile fon varlıklarının yönetimine ilişkin usûl ve esaslar Kurulca belirlenir.

Kurucu, fon kurulu ve ihraç edilen ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin sahipleri arasındaki ilişkilere bu Kanunda ve ilgili mevzuatta hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanununun vekâlet akdi hükümleri uygulanır.

Kurul, fon portföyündeki varlıklara ilişkin kayıtların ayrı bir kayıt kuruluşu nezdinde de tutulmasını zorunlu tutabilir.

İpotekle teminat altına alınmış bir kredi veya konusu gayrimenkul olan bir finansal kiralama sözleşmesinden kaynaklanan alacakların fon portföyüne alınması halinde, kredi veya alacağın fona devredildiği hususu ilgili gayrimenkulün tapu sicilinde beyanlar hanesine kaydedilir. Kurul, ipotekle teminat altına alınmış bir kredi veya konusu gayrimenkul olan bir finansal kiralama sözleşmesinden kaynaklanan alacakların fon portföyüne alınması halinde, ipoteğin veya mülkiyetin; fon hesabına, kurucu adına tapuya tescil ettirilmesini zorunlu tutabilir.

Fon içtüzüğü, ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin sahipleri, kurucu ve fon kurulu arasında, fon portföyünün inançlı mülkiyet esaslarına göre saklanmasını ve vekâlet akdi hükümlerine göre yönetimini konu alan iltihakî bir sözleşmedir.

Fon içtüzüğü ve Kurulca belirlenecek diğer belgelerle birlikte, fon kuruluşuna izin verilmesi ve ihraç edilecek ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin kayda alınması talebiyle Kurula başvurulması zorunludur.

Fon portföyü farklı sınıflara ayrılarak bu sınıflar üzerine farklı haklar içeren ipoteğe dayalı menkul kıymetler ihraç edilebilir. Farklı ipoteğe dayalı menkul kıymet ihraçları ile ihraç edilen ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin sahiplerine verdiği haklara ilişkin esasların fon içtüzüğünde belirlenmesi şarttır.

Kurul, portföydeki varlıkların değerleme esaslarına, fonun faaliyet ve yönetim ilkelerine, birleşmesine, sona ermesine ve tasfiyesine, fon içtüzüğü, fon yönetim sözleşmesi ve saklama sözleşmesinin kapsamına, değiştirilmesine, tescil ve ilanına ilişkin usûl ve esasları belirlemeye yetkilidir.

Kurucu veya fonun geri ödeme güçlüğüne düşmesi halinde Kurul, fonun yönetim ve temsilinin Yatırımcıları Koruma Fonu veya atanacak diğer bir fon kurulu tarafından yürütülmesine veya fonun başka bir kurucuya devredilmesine karar verebilir. Bu durumda, kurucunun garanti vermiş olması halinde, ihraç edilen sermaye piyasası araçlarının geri ödemelerinin fon malvarlığından karşılanamayan kısmının tam ve zamanında yapılmasına ilişkin yükümlülüğü devam eder. Kurul, atanacak fon kuruluna veya Yatırımcıları Koruma Fonuna bu fıkra kapsamındaki hizmetleri karşılığında fon malvarlığından ödeme yapılması hususunda karar vermeye ve yapılacak ödemenin hesaplanmasına ilişkin usûl ve esasları belirlemeye yetkilidir.

Fon kurucusunun iflâsı veya tasfiyesi veya fon kurulu üyelerinin iflâsı halinde Kurul, gerekli tedbirleri almaya yetkilidir.

Varlık finansmanı fonu

MADDE 38/C - Varlık finansmanı fonu, ihraç edilen varlığa dayalı menkul kıymetler karşılığında toplanan paralarla, varlığa dayalı menkul kıymet sahipleri hesabına inançlı mülkiyet esaslarına göre oluşturulan malvarlığıdır. Varlık finansmanı fonu portföylerine alınabilecek varlıklar Kurulca belirlenir.

Bu Kanunun 38/B maddesinin birinci fıkra hükmü dışındaki diğer fıkra hükümleri, varlık finansmanı fonları için de uygulanır."

MADDE 13 - 2499 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 39 - Diğer sermaye piyasası kurumları; kuruluş ve faaliyet esasları Kurulca belirlenen, sermaye piyasası araçlarının takas ve saklanması, derecelendirilmesi, ihraççıların ve sermaye piyasası kurumlarının denetlenmesi ile uğraşan kuruluşlar, yatırım danışmanlığı, portföy yönetimi gibi sermaye piyasası faaliyetlerini yerine getiren şirketler, varlık yönetim şirketleri, ipotek finansmanı kuruluşları, konut finansmanı fonları, varlık finansmanı fonları, risk sermayesi yatırım fonları, risk sermayesi yatırım ortaklıkları, vadeli işlemler aracılık şirketleri, sermaye piyasasında faaliyette bulunacak gayrimenkul değerleme kurumları ve portföy saklama şirketleridir."

MADDE 14 - 2499 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 39/A maddesi eklenmiştir.

"İpotek finansmanı kuruluşları

MADDE 39/A - İpotek finansmanı kuruluşları, münhasıran konut finansmanından kaynaklanan alacakların devralınması, devredilmesi, devralınan alacaklardan oluşan varlıkların yönetimi ve alacakların teminat olarak alınması suretiyle kaynak temini amacıyla kurulan, sermaye piyasası kurumu niteliğini haiz anonim ortaklıklardır. İpotek finansmanı kuruluşları faaliyetlerinin gerektirdiği risk yönetimi amaçlı işlemleri yürütebilirler.

İpotek finansmanı kuruluşlarının nakden ve her türlü muvazaadan âri olarak ödenmiş sermayeleri 5411 sayılı Bankacılık Kanununda kalkınma ve yatırım bankaları için öngörülen tutardan az olamaz. Kurucularının ve sermayelerinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazlasını teşkil eden paylar ile bu oranın altında olsa dahi yönetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren payların sahiplerinin 5411 sayılı Bankacılık Kanununda banka kurucu ortakları için aranan şartları taşımaları zorunludur.

Konut finansmanından kaynaklanan alacakların ve diğer varlıkların teminat gösterilmesi suretiyle ipotek finansmanı kuruluşlarından kaynak temin edilmesi halinde, teminat gösterilen varlıklar, başka bir amaçla tasarruf edilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, kamu alacaklarının tahsili amacı da dahil olmak üzere üçüncü şahıslar tarafından haczedilemez, ihtiyatî tedbir kararı verilemez ve iflâs masasına dahil edilemez. Kurul, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun uygun görüşünü almak suretiyle, teminat gösterilen varlıklara ilişkin kayıtların ayrı bir kayıt kuruluşu nezdinde de tutulmasını zorunlu tutabilir.

İpotek finansmanı kuruluşlarının kuruluşuna, faaliyet ilke ve esaslarına, faaliyetler itibarıyla izin esaslarına, tâbi olacakları yükümlülüklere ilişkin hususlar, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun uygun görüşünü almak suretiyle, Kurul tarafından belirlenir. İpotek finansmanı kuruluşlarının kuruluş ve faaliyet izni almak üzere Kurula başvurması şarttır. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun gözetim ve denetimine tâbi olan bir kuruluşun iştirak etmesi öngörülen ipotek finansmanı kuruluşları için kuruluş izni alınmak üzere Kurula başvurulması halinde, kuruluş izni verilebilmesi için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun uygun görüşünün alınması zorunludur."

MADDE 15 - 2499 sayılı Kanuna 40/C maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 40/D maddesi eklenmiştir.

"Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği

MADDE 40/D - Gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanlar, tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine üye olmak için başvurmak zorundadırlar. Lisans sahibi, lisans almaya hak kazandığının kendisine tebliğinden itibaren üç ay içinde gerekli başvuruyu yapmakla yükümlüdür. Anılan yükümlülüğe uymayan kimselerin lisansı Kurulca iptal edilir.

Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği, gayrimenkul piyasasının ve gayrimenkul değerleme faaliyetlerinin gelişmesini sağlamak üzere araştırmalar yapmak, eğitim ve sertifika vermek, Birlik üyelerinin dayanışma ve mesleğin gerektirdiği özen ve disiplin içerisinde çalışmalarına yönelik meslek kurallarını ve değerleme standartlarını oluşturmak, haksız rekabeti önlemek amacıyla gerekli tedbirleri almak, kendisine mevzuatla verilen veya Kurulca belirlenen konularda düzenlemeler yapmak, yürütmek, denetlemek, Birlik Statüsünde öngörülen disiplin cezalarını vermek, ilgili konularda üyeleri temsilen ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak, mesleki gelişmeleri, idari ve yasal düzenlemeleri izleyerek bu konuda üyeleri aydınlatmakla görevli ve yetkilidir.

Birlik, bölgesel ve ülke genelinde gayrimenkul değerleri konusunda istatistikler oluşturur ve yayınlar. Konut finansmanı kapsamında yapılan değerlemelere ilişkin bilgilerin, Birlik tarafından belirlenecek usûl ve esaslara göre Birliğe iletilmesi zorunludur.

Birlik, alacağı kararlarda ve yapacağı düzenlemelerde, bu Kanuna, Kurul yönetmelik, tebliğ ve kararlarına ve ilgili diğer mevzuata uymakla yükümlüdür.

Üyeler, Birlik Statüsüne ve Birlikçe alınacak kararlara uymak zorundadırlar.

Birlik, 40/C maddesindeki hükümlere tâbidir."

MADDE 16 - 2499 sayılı Kanunun 46/A maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Kurul, 46 ncı maddenin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca tedricî tasfiyesine karar verilmesi halinde ipotek finansmanı kuruluşunun tedricî tasfiyesinin Fon tarafından yürütülmesine, ayrıca ihraççının yükümlülüklerini vadesinde yerine getirememesi, yükümlülüklerinin toplam değerinin varlıklarının toplam değerini aşması, yönetiminin kamu kurumlarına devredilmesi, faaliyet izninin kaldırılması veya iflâsı halinde ipotek teminatlı menkul kıymetler ve varlık teminatlı menkul kıymetlerin teminatı olan varlıklardan oluşan teminat havuzları ile kurucusunun veya konut finansmanı fonu veya varlık finansmanı fonunun geri ödeme güçlüğüne düşmesi halinde konut finansmanı fonu ve varlık finansmanı fonu malvarlıklarının tedricî tasfiyesinin veya idaresinin Fon tarafından yürütülmesine karar verebilir. Bu fıkra uyarınca Fon tarafından yapılacak tedricî tasfiye ve idareye ilişkin harcamalarda Fon gelirlerinden hangilerinin kullanılabileceği Kurul tarafından belirlenir."

MADDE 17 - 2499 sayılı Kanuna 46/B maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 46/C maddesi eklenmiştir.

" İpotek finansmanı kuruluşlarının tedricî tasfiyesi

MADDE 46/C - Bu Kanunun 46 ncı maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca yetkileri kaldırılan ipotek finansmanı kuruluşlarının tedricî tasfiyelerine Kurulca karar verilebilir. Bu kurumların tasfiye işlemleri Yatırımcıları Koruma Fonu tarafından yürütülür.

Tedricî tasfiyenin amacı, ipotek finansmanı kuruluşlarının mal varlığını işin niteliğine göre aynen veya nakde çevirmek suretiyle elde edilen bedeli tahsis ederek tasfiye etmektir. Tedricî tasfiye karar ve işlemlerinde 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu ve diğer mevzuatın tasfiye ile ilgili hükümleri uygulanmaz. İpotek finansmanı kuruluşlarının tedricî tasfiyelerinin uygulama usûl ve esasları Kurulca belirlenir.

Tedricî tasfiye kararı verildikten sonra, ipotek finansmanı kuruluşunun yasal organlarının görev ve yetkileri, tasfiye sonuçlanıncaya kadar Yatırımcıları Koruma Fonu tarafından yerine getirilir. Ancak, 46 ncı maddenin birinci fıkrasının (h) bendi hükmü saklıdır.

Hakkında tedricî tasfiye kararı verilen ipotek finansmanı kuruluşunun ödemeleri durur ve konut finansmanı fonları, varlık finansmanı fonları malvarlıkları ile varlık teminatlı menkul kıymetler ve ipotek teminatlı menkul kıymetler teminat havuzları hariç tüm mal varlığı üzerinde, bu karar tarihi itibarıyla sadece Fon tarafından tasarruf edilebilir. Fon, ipotek finansmanı kuruluşunun aktif ve pasifini tespit eder. İpotek finansmanı kuruluşunun, tasfiye kapsamında yer alan yükümlülüklerinden, nakit borçları, tedricî tasfiye kararının verildiği tarihteki anapara ve işlemiş faizleri toplamı üzerinden hesaplanır. İpotek finansmanı kuruluşunun tedricî tasfiye kararının verilmesinden sonra vadesi gelen menkul kıymetlerinden doğan hak ve borçları da, vadeleri itibarıyla belirlenir. İpotek finansmanı kuruluşunun, vadeli borçlarına vadeden, diğer borçlarına ise tedricî tasfiye tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunî Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun 2 nci maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen kanunî temerrüt faizi yürütülür. Mevzuat uyarınca ipotek finansmanı kuruluşu tarafından verilmiş teminatlar da, aktifin hesabında dikkate alınır.

Fon, ipotek finansmanı kuruluşunun tasfiye kapsamında yer alan gerçek hak sahiplerini ve alacak tutarlarını, Kuruldaki kayıtlar, ipotek finansmanı kuruluşunun kayıtları, bu kuruluşun ilgili olduğu diğer resmi ve özel kurumların kayıtları ile güvenilir bulunan diğer bilgi ve belgelere dayanarak tespit eder. İcra ve İflâs Kanununun 278, 279 ve 280 inci maddelerinde yazılı hallerin varlığı halinde, Fon tarafından iptal davası açılabilir.

İpotek finansmanı kuruluşunun malvarlığı, tasfiyenin amacı kapsamında yer alan hak sahiplerinin alacağının ödenmesinde kullanılır. Ancak, tasfiye bakiyesi bu alacakların tamamının karşılanmasına yetmezse, ödemeler garameten yapılır. Bu alacaklar tamamen karşılandıktan sonra artan kısımdan, öncelikle kamu alacakları ve kalandan Fonun yaptığı tasfiye giderleri nedeniyle doğan alacağı ödenir. Bakiye, diğer alacaklılara tahsis edilir. İpotek finansmanı kuruluşunun aktifleri, tasfiyenin amacı kapsamındaki hak sahiplerinin alacaklarını, Fondan yapılan ödemeleri ve tasfiye giderlerini karşılamaya yetmezse, Fon, Kurulun uygun görüşüyle ipotek finansmanı kuruluşunun iflâsını isteyebilir."

MADDE 18 - 2499 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5) numaralı alt bendi ile (C) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"5. Sermaye piyasası kurumlarına, bu Kanunun 13/A ve 13/B maddeleri kapsamındaki teminat sorumlularına ve 38/B ve 38/C maddeleri kapsamındaki fon kuruluna; sermaye piyasası faaliyetleri sebebiyle veya emanetçi sıfatıyla veya idare etmek için veya teminat olarak veyahut her ne nam altında olursa olsun, kayden veya fiziken tevdi veya teslim edilen sermaye piyasası araçları, nakit ve diğer her türlü kıymeti kendisinin veya başkasının menfaatine satan veya rehneden veya her ne şekilde olursa olsun kullanan, gizleyen yahut inkâr eyleyen veyahut bu amaca ulaşmak ya da bu fiillerini gizlemek için bilgisayar ortamında tutulanlar dahil kayıtları tahvil ve tağyir eden ilgili gerçek kişilerle tüzel kişilerin yetkilileri,"

"C) Bu Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasına, 7, 9, 10, 10/A, 11, 12 nci maddelerine, 13 üncü maddesinin beşinci fıkrasına, 13/A maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, sekizinci, dokuzuncu, onuncu, onbirinci, onikinci, onüçüncü, ondördüncü ve onbeşinci fıkralarına, 13/B maddesinin üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarına, 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına, 15 inci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarına, 16, 16/A maddelerine, 25 inci maddesinin (a) bendine, 28 inci maddesinin (b) bendine, 34 üncü maddesine, 38 inci maddesine, 38/A maddesine, 38/B maddesinin üçüncü, dördüncü, yedinci, dokuzuncu, onuncu ve onikinci fıkralarına, 38/C maddesi kapsamında 38/B maddesinin üçüncü, dördüncü, yedinci, dokuzuncu, onuncu ve onikinci fıkralarına, 39/A maddesine, 40/B ve 40/D maddelerine, 45 inci maddesine, 46 ncı maddesinin ikinci ve beşinci fıkralarına, 46/A, 46/B ve 46/C maddelerine aykırı hareket edenler binikiyüzelli gün adlî para cezası ile cezalandırılırlar."

MADDE 19 - 2499 sayılı Kanunun 47/A maddesine dördüncü fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Kanunun 40/D maddesinin beşinci fıkrasındaki yükümlülüğe uymayan üyelere, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Yönetim Kurulunca bin YTL'den beşbin YTL'ye kadar para cezası verilir. Birlik, verdiği cezaları ilgiliye tebliğ eder ve tahsil ve gelir kaydı için Yatırımcıları Koruma Fonuna bildirir."

MADDE 20 - 2499 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.

"GEÇİCİ MADDE 10 - Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsü bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren azami iki yıl içinde yürürlüğe konulur. Gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanlar, bu süre içerisinde Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine üye olmak için Kurula başvurmakla yükümlüdürler.

Bu üyelik başvuruları Kurul tarafından sonuçlandırılır. Kurul, Birlik Statüsünün yürürlüğe girmesini izleyen bir ay içinde Birlik üyelerini ilk genel kurul toplantısına çağırır. İlk genel kurula ait masraflar, Birlik organları oluştuktan sonra Kurula geri ödenmek üzere Kurul tarafından karşılanır.

GEÇİCİ MADDE 11 - Bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce düzenlenmiş bulunan ve bu Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan konut finansmanı tanımına uyan kredi ve finansal kiralama sözleşmelerinin tarafı olan tüketiciler, bu maddenin yürürlüğe girmesini takiben üç ay içerisinde, sözleşmenin yapılmış bulunduğu konut finansmanı kuruluşuna başvuruda bulunarak, sözleşme konusu işlemin, bu Kanunun 38/A maddesinde yer alan konut finansmanı tanımı kapsamı dışında değerlendirilmesi talebinde bulunabilirler. Süresi içinde talepte bulunmayan tüketicilerin, bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce düzenlenmiş bulunan sözleşmeleri, bu Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrası kapsamında kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre akdedilen sözleşmelerde, her halükârda borcun vadesinden önce ödenmesi durumunda 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri uygulanır.

GEÇİCİ MADDE 12 - Finansal kiralama şirketleri ve finansman şirketleri, bu Kanunun 38/A maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde konut finansmanı faaliyetinde bulunamaz."

MADDE 21 - 23/2/1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesine aşağıdaki bent eklenmiştir.

"r) Konut finansmanı kuruluşu: 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen kuruluşları,"

MADDE 22 - 4077 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"İmalatçı-üretici, satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına veya 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren, ayıplı maldan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu teslim tarihinden itibaren 1 yıl süre ve kullandırdığı kredi miktarı ile sınırlıdır. Konut finansmanı kuruluşları tarafından 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre verilen kredilerin devrolması halinde dahi, kredi veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmaz. Ayıplı malın neden olduğu zarardan dolayı birden fazla kimse sorumlu olduğu takdirde bunlar müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz."

MADDE 23 - 4077 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"İlan ve taahhüt edilen mal veya hizmetin teslimatının veya ifasının hiç ya da gereği gibi yapılmaması durumunda, satıcı, sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren müteselsilen sorumludur. İlan ve taahhüt edilen konutun teslimatının hiç, gereği gibi ya da zamanında yapılmaması durumunda, 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren konut finansmanı kuruluşu, satıcı, sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici, ithalatçı ile birlikte, kullandırdığı kredi miktarı kadar müteselsilen sorumludur. Konut finansmanı kuruluşları tarafından 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre verilen kredilerin devrolması halinde dahi, kredi veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmaz."

MADDE 24 - 4077 sayılı Kanuna 10/A maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 10/B maddesi eklenmiştir.

"Konut Finansmanı Sözleşmeleri

MADDE 10/B - Konut finansmanı kuruluşları tüketicilere sözleşme öncesinde kredi veya finansal kiralama işlemleri ile ilgili genel bilgiler vermek ve tüketiciye teklif ettikleri kredi veya finansal kiralama sözleşmesinin koşullarını içeren Sözleşme Öncesi Bilgi Formu vermek zorundadır. Tüketici teklifi kabul edip etmemekte serbesttir.

Konut finansmanı kuruluşları tarafından verilecek genel bilgilerin kapsamı ve Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun standartları ilgili birliklerin görüşü alınmak suretiyle Bakanlık tarafından belirlenir. Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun tüketiciye verilmesini takip eden bir iş günü geçmeden imzalanan sözleşme geçersizdir.

Konut finansmanı sözleşmelerinin yazılı olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen şartlar, sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.

Borçlunun temerrüde düşmesi halinde konut finansmanı kuruluşu borçluya temerrüt tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde iadeli taahhütlü posta yoluyla bildirimde bulunmakla yükümlüdür.

Konut finansmanı kuruluşu, geri ödemelerin yapılmaması halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak ancak tüketicinin birbirini izleyen en az iki ödemede temerrüde düşmesi halinde kullanılabilir. Konut finansmanı kuruluşunun bu hakkını kullanabilmesi için en az bir ay süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir.

Finansal kiralama işlemlerinde, tüketicinin muacceliyet uyarısında verilen sürenin sona ermesini takiben, konut finansmanı kuruluşu kalan borcun tamamını ifa etme hakkını kullanmak üzere finansal kiralama sözleşmesini feshettiği takdirde, konutu derhal satışa çıkarmakla yükümlüdür. Konut finansmanı kuruluşu satış öncesinde konut için 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca yetki verilmiş kişi veya kurumlara kıymet takdiri yaptırtır. Takdir edilen kıymet, satıştan en az on iş günü önce tüketiciye bildirilir. Konut finansmanı kuruluşu takdir edilen kıymeti dikkate alarak basiretli bir tacir gibi davranmak suretiyle konutun satışını gerçekleştirir. Tüketici, konut finansmanı kuruluşunun zararının konutun satışından elde edilen bedeli aşan kısmından sorumludur. Konutun satışından elde edilen bedelin kalan borcu aşması halinde aşan kısım tüketiciye ödenir. Konut finansmanına yönelik finansal kiralama işlemlerinde 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununun 7, 25 ve 31 inci maddeleri uygulanmaz.

Konutun satışının gerçekleştirilmesi ve elde edilen bedelin kalan borcu aşan kısmının tüketiciye ödenmesini takiben tüketici veya zilyedliğin devredilmiş olması halinde zilyedliği elinde bulunduran üçüncü şahıslar konutu tahliye etme yükümlülüğü altındadır. Konutun tahliye edilmemesi halinde konut sahibi 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanununun 26 ncı ve 27 nci maddeleri uyarınca tüketici veya zilyedliğin devredilmiş olması halinde zilyedliği elinde bulunduran üçüncü şahıslar aleyhine icra yoluna başvurabilir.

Kullanılan finansmanın teminatı olarak şahsi teminat verildiği hallerde, konut finansmanı kuruluşu asıl borçluya ve diğer teminatlara başvurmadan, kefilden borcun ifasını isteyemez.

2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlı konut finansmanından kaynaklanan işlemlerde kredi veren konut finansmanı kuruluşu, krediyi belirli bir konutun satın alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak satış sözleşmesi şartı ile vermesi durumunda, konutun hiç ya da zamanında teslim edilmemesi halinde kredi veren satıcı ile birlikte, tüketiciye karşı, kullandırılan kredi miktarı kadar müteselsilen sorumlu olur. Konut finansmanı kuruluşları tarafından verilen kredilerin ipotek finansmanı kuruluşlarına, konut finansmanı fonlarına veya ipotek teminatlı menkul kıymet teminat havuzlarına devrolması halinde dahi, kredi veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmaz.

Konut finansmanı kuruluşunun ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması ya da kıymetli evrak kabul etmek suretiyle teminat altına alması yasaktır. Bu yasağa rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak alınacak olursa, tüketici bu kıymetli evrakı konut finansmanı kuruluşundan geri isteme hakkına sahiptir. Ayrıca, konut finansmanı kuruluşu kıymetli evrakın başkasına devri sebebiyle tüketicinin uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Kredilerde geri ödeme tutarlarının, finansal kiralama işlemlerinde ise kira bedellerinin anaparayı aşan kısmı bu madde kapsamında faiz olarak kabul edilir.

Sözleşmede belirtilmek suretiyle konut finansmanına yönelik kredilerde ve finansal kiralama işlemlerinde faiz oranı sabit, değişken veya aynı kredi için her iki yöntem esas alınmak suretiyle belirlenebilir. Oranın sabit olarak belirlenmesi halinde sözleşmede başlangıçta belirlenen oran her iki tarafın ortak rızası dışında değiştirilemez. Oranın değişken olarak belirlenmesi halinde ise, başlangıçta sözleşmede belirlenen oran, dönemsel geri ödeme tutarı yine başlangıçta sözleşmede belirlenecek olan azami dönemsel geri ödeme tutarını aşmamak koşuluyla ve yine sözleşmede belirlenecek yurt içinde veya yurt dışında genel kabul görmüş ve yaygın olarak kullanılan bir endeks baz alınarak değiştirilebilir. Oranların değişken olarak belirlenmesi halinde bu yöntemin muhtemel etkileri konusunda tüketicilerin bilgilendirilmesi şarttır. Bu amaçlarla kullanılabilecek referans faizler ve endeksler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, tüketicilerin bilgilendirilme yöntemlerine ilişkin usûl ve esaslar ise Bakanlık tarafından belirlenir.

Tüketici, konut finansmanı kuruluşuna borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi aynı zamanda bir ya da birden çok ödemeyi vadesinden önce yapabilir. Her iki durumda da konut finansmanı kuruluşu, vadesinden önce ödenen taksitler için gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür. Ödenen miktara göre gerekli faiz indiriminin ve kredinin tüketiciye yıllık maliyet oranının hesaplanmasında Bakanlık tarafından çıkartılan ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.

Faiz oranının sabit olarak belirlenmesi halinde, sözleşmede yer verilmek suretiyle, bir ya da birden fazla ödemenin vadesinden önce yapılması durumunda konut finansmanı kuruluşu tarafından tüketiciden erken ödeme ücreti talep edilebilir. Erken ödeme ücreti gerekli faiz indirimi yapılarak hesaplanan ve tüketici tarafından konut finansmanı kuruluşuna erken ödenen tutarın yüzde ikisini geçemez. Oranların değişken olarak belirlenmesi halinde tüketiciden erken ödeme ücreti talep edilemez.

Konut finansmanı sözleşmelerinde asgari olarak aşağıdaki unsurlara yer verilmesi zorunludur:

a) Konut kredisi sözleşmeleri için kredi tutarı, finansal kiralama sözleşmeleri için toplam kira bedeli,

b) Kredi sözleşmeleri için üzerine ipotek tesis edilen konuta, finansal kiralama sözleşmeleri için finansal kiralamaya konu olan konuta ilişkin bilgiler,

c) Yıllık faiz oranı ve yıllık maliyet oranı (değişken faizli sözleşmelerde yıllık faiz oranı ve yıllık maliyet oranı başlangıç ve azami faiz oranı için ayrı ayrı hesaplanır),

d) Toplam borç tutarının anapara, faiz ve diğer giderler itibarıyla dağılımı (değişken faizli sözleşmelerde başlangıç faiz oranı veya kira bedeli ve azami faiz oranı veya kira bedeli esas alınarak hesaplanacak toplam borç tutarları),

e) Değişken faizli sözleşmelerde baz alınan endeks ve faiz oranındaki veya kira bedellerindeki değişmenin hesaplanma yöntemi,

f) İlk yıl için dönemsel olarak, kalan yıllar için yıllık olarak hazırlanan, ödenen anapara, ödenen faiz, diğer giderler, kalan anapara, ilgili dönemler için geri ödeme veya kira bedellerinin yer aldığı ödeme planı (Değişken faizli sözleşmelerde, başlangıç ve azami faiz oranları kullanılarak iki ayrı ödeme planı oluşturulur.),

g) Geri ödeme veya kira ödeme sayısı, ödeme tarihleri, belirlenen ödeme tarihinin resmi tatile gelmesi durumunda ödemelerin ne zaman yapılacağı, ilk ve son ödeme tarihleri,

h) İstenecek teminatlar,

i) Ödemelerde temerrüde düşülmesi halinde, kredi sözleşmeleri için akdi faiz oranının (değişken faizli sözleşmelerde cari faiz oranının) yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı, finansal kiralama sözleşmeleri için uygulanacak gecikme faiz oranı,

j) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,

k) Kredi geri ödemelerinin veya kira ödemelerinin vadesinden önce yapılmasına ilişkin şartlar ve sabit faizli sözleşmelerde erken ödeme ücreti öngörülmekte ise hesaplanmasına ilişkin esaslar,

l) Kredinin veya kira bedellerinin yabancı para birimi cinsinden belirlenmesi durumunda, kira ve geri ödeme tutarları ile toplam borç tutarının hesaplanmasında, hangi tarihteki kurun dikkate alınacağına ilişkin şartlar,

m) Sözleşmeye konu olan konutta kıymet takdiri yapılmasını gerektirebilecek haller ve kıymet takdirinin kimler tarafından yapılabileceği,

n) Varsa sözleşmeye konu olan konuta ilişkin sigorta bilgileri.

Tüketiciye gönderilecek dönemsel ödeme dekontlarında ödemelerin onbeşinci fıkranın (d) bendinde yer aldığı şekliyle dağılımına ve kalan borç miktarına yer verilir.

Bu maddenin uygulanmasında, konut yapı kooperatiflerinin gerçek kişi ortakları tüketici kabul edilir."

MADDE 25 - 4077 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "10/A maddesinde," ibaresinden sonra gelmek üzere "10/B maddesinde," ibaresi eklenmiştir.

MADDE 26 - 10/6/1985 tarihli ve 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununun 15 inci maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

"Ancak, tüketicilerin konut edinmesine veya yatırımlara finansman sağlayan finansal kiralama işlemlerinde kiracı, kiracılık sıfatını ve/veya sözleşmeden doğan hak ve/veya yükümlülüklerini, kiralayandan yazılı izin alınması kaydıyla devredebilir. İş bu devir nedeniyle finansal kiralama sözleşmesinde yapılan kiracı değişikliği, bu Kanunun 8 inci maddesi çerçevesinde tescil edilir veya şerh olunur.

Konut finansmanı kapsamında yapılan finansal kiralama işlemlerinde kiracı, kiralayana bilgi vermek, diğer finansal kiralama işlemlerinde ise sözleşmede hüküm bulunmak kaydıyla finansal kiralama konusu malın zilyetliğini bir başkasına devredebilir."

MADDE 27 - 2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanununa aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE 10 - Toplu Konut İdaresi Başkanlığının konut satışından kaynaklanan ipotekli veya ipoteksiz alacakları, ipotek finansmanı kuruluşları tarafından devralınabilir ve devredilebilir."

MADDE 28 - 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (1) ve (5) numaralı bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"1. Her nevi hisse senetlerinin kâr payları (kurucu hisse senetleri ve diğer intifa hisse senetlerine verilen kâr payları ve pay sahiplerine hazırlık dönemi için faiz olarak veya başka adlarla yapılan her türlü ödemeler ile Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonları katılma belgelerine ödenen kâr payları ile konut finansmanı fonlarını temsilen ihraç edilen ipoteğe dayalı menkul kıymetlere ve varlık finansmanı fonlarını temsilen ihraç edilen varlığa dayalı menkul kıymetlere ödenen faiz, kâr payı veya benzeri gelirler dahil.);"

"5. Her nevi tahvil (ipotek finansmanı kuruluşları ve konut finansmanı kuruluşları tarafından ihraç edilen ipoteğe dayalı menkul kıymetler hariç ipotekli sermaye piyasası araçları, varlık teminatlı menkul kıymetler dahil) ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler (Döviz cinsinden yahut dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetlerin itfası sırasında oluşan değer artışları irat sayılmaz.);"

MADDE 29 - 193 sayılı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (7) numaralı bendinin (e) alt bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki alt bent eklenmiş ve mevcut (f) alt bendi (g) alt bendi olarak teselsül ettirilmiştir.

"f) İpotek finansmanı kuruluşları ve konut finansmanı kuruluşları tarafından ihraç edilen ipotekli sermaye piyasası araçlarından elde edilen kâr payı ve faiz gelirlerinden,"

MADDE 30 - 13/7/1956 tarihli ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 29 uncu maddesinin (i) ve (u) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki bent eklenmiştir.

"i) Emeklilik sözleşmeleri, hayat sigortaları (hayat sigortalarında ferdi kaza, hastalık sonucu maluliyet ve tehlikeli hastalıklar teminatlarının da ek teminat olarak verildiği sözleşmeler dahil) ve sağlık sigortaları ile ihracata ait nakliyat sigortalarında ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanı kapsamında yapılan sigortalarda sözleşme ve poliçe üzerinden alınan paralar"

"u) Bankalar, sigorta şirketleri, emeklilik şirketleri ve ipotek finansmanı kuruluşlarının kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları hisse senetlerinin itibarî değerlerinin üzerinde elden çıkarılması sonucu kendi lehlerine kalan paralar,"

"y) İpotek finansmanı kuruluşlarının, konut finansmanı kuruluşlarının ve konut finansmanı fonlarının, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanı kapsamında yaptıkları tüm işlemler dolayısıyla lehe alınan paralar."

MADDE 31 - 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 59 uncu maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bentler eklenmiştir.

"o) Konut finansmanı kuruluşları ve ipotek finansmanı kuruluşları tarafından 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinde tanımlanan konut finansmanı kapsamında tesis olunacak ipotek işlemleri,

p) 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinde tanımlanan konut finansmanı amacıyla yapılacak finansal kiralamalarda kiralanan konutların kiracıya devri,

r) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından konut satışları nedeniyle tesis olunacak ipotek işlemleri."

MADDE 32 - A) 492 sayılı Kanuna bağlı (1) sayılı tarifenin "(A) Mahkeme Harçları" başlıklı bölümünün "III- Karar ve ilam harcı" başlıklı fıkrasının "1. Nispi harç" başlıklı bendinin, (e) alt bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki alt bent eklenmiştir.

"f) Konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde, ihalenin feshi talepleri ile ilgili olarak esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden Binde 54

Bakanlar Kurulu, dava çeşitleri itibarıyla birlikte veya ayrı ayrı olmak üzere bu alt bentte yazılı nispeti binde 10'a kadar indirmeye veya Kanunda yazılı nispete kadar çıkarmaya yetkilidir."

B) 492 sayılı Kanuna bağlı (1) sayılı tarifenin "(B) İcra ve iflâs harçları" bölümünün "I-İcra harçları" başlıklı fıkrasının "3. Değeri belli olan icra takiplerinde tahsil harcı, değer üzerinden:" başlıklı bendinin sonuna aşağıdaki alt bent eklenmiştir.

"h) 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde, bu bentte belirtilen tahsil harçları dörtte biri oranında uygulanır."

MADDE 33 - 492 sayılı Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin "XI. Finansal faaliyet harçları" bölümünün (10) numaralı fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 34 - 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa bağlı (2) sayılı tablonun "IV-Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar" başlıklı bölümüne aşağıdaki (36) numaralı fıkra, "V-Kurumlarla ilgili kağıtlar" başlıklı bölümüne ise aşağıdaki (23) ve (24) numaralı fıkralar eklenmiştir.

"36. Sermaye piyasası araçlarının ihracına ilişkin olarak düzenlenen makbuz ve kağıtlar, konut finansmanı kuruluşlarının konut finansmanı işlemleri ve bu kuruluşların ipotekli sermaye piyasası araçları, varlık teminatlı menkul kıymetler ve varlık finansmanı fonlarını temsilen menkul kıymet ihracı ve bu ihraca konu teminatlarla ilgili olarak düzenlenen makbuz ve kağıtlar."

"23. İpotek finansmanı kuruluşları ile konut finansmanı fonlarının kuruluş ve ipotekli sermaye piyasası araçları, varlık teminatlı menkul kıymetler ve varlık finansmanı fonlarını temsil eden menkul kıymetlerin ihracı ve ihraca konu teminatlardan kaynaklananlar dahil her türlü işlemleri ile ilgili olarak düzenlenen ve damga vergisi bu kuruluşlar veya fonlar tarafından ödenmesi gereken makbuz ve kağıtlar.

24. Toplu Konut İdaresi Başkanlığının menkul kıymet ihracı ve ihraca konu teminatlardan kaynaklananlar dahil her türlü işlemleri ile ilgili olarak düzenlenen ve damga vergisi bu kuruluş tarafından ödenmesi gereken makbuz ve kağıtlar."

MADDE 35 - 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin (4) numaralı fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

"ş) 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinde tanımlanan konut finansmanı amacıyla teminat gösterilen veya ipotek konulan konutun, konut finansman kuruluşları, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, ipotek finansmanı kuruluşları ya da üçüncü kişilere teslimi (müzayede mahallinde yapılan satışlar dahil) ile bu şekilde alınan konutun, konut finansman kuruluşları, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı veya ipotek finansmanı kuruluşları tarafından teslimi (müzayede mahallinde yapılan satışı dahil)."

MADDE 36 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 37 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

5/3/2007


(kanunara)

MEKANDER 3621 SAYILI KANUN VE DEĞİŞİKLİK TASARISI TASLAĞINA İLİŞKİN ANALİZİ

MEKANDER 3621 SAYILI KANUN VE DEĞİŞİKLİK TASARISI TASLAĞINA İLİŞKİN ANALİZİ
MekanDer’in Ülke genelini kapsayan Mekân Günleri’nin ilki, “Başkent Mekân Günü”, “Kıyı Alanlarında Hukukilik ve Sürdürülebilirlik Arayışı” ana teması ile 2 Haziran 2006’da Ankara’da gerçekleştirilmiştir.

Etkinlikte, "3621 Sayılı Kıyı Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasasrısı Taslağı"nın kıyı alanlarında hukukilik ve sürdürülebilirlik açısından irdelenmesi, güncelliği ve önemi dolayısıyla konu olarak seçilmiştir.
Etkinlikten amaç, katılımcıların bilgilerine sadece katkı değil; aynı zamanda önceliklendirilmiş istek ve beklentilerinin Taslak çalışmalarına yansıtılmasına uygun ortam hazırlamaktır. Aldığımız geribildirimlerin amacın yerine getirildiği yönünde olması, memnuniyet ve şevk vericidir.
İki aşamayı hedefleyen "Başkent Mekân Günü" etkinliğimizin Birinci Aşamasında; katılımcı ilgi grupları, konuşmacıların sunum ve bildirileri ile konu hakkında farklı açılardan bilgilenme imkânı buldular. İkinci Aşamada ise, Arama Konferansı formatı ile ilgi gruplarının konu hakkındaki önceliklendirilmiş istek ve beklentilerinin alınması ve analizi hedeflenmişti. Nitekim burada sözü edilen analiz sonuçları siz ilgi gruplarıyla paylaşılacaktır.
MATERYAL ve METOD
Mateyal, MekanDer'in düzenlediği "Başkent Mekan Günü" etkinliğinde Arama Konferansı formatı ile mevcut 3621 Sayılı Kıyı Kanunu ile 3621 Sayılı Kıyı Kanunuda Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanun Tasarısı Taslağı hakkında, konuşmacı ve katılımcıların önceliklendirilmiş istek ve beklentileridir.
Katılımcılar üzerinde yönlendirici bir etki olmasın diye; önceden belirlenmiş konular üzerinde değerlendirme yapmalarını isteme yoluna gidilmemiştir. Aksine katılımcılardan, konuları kendilerinin belirlemeleri ve buna göre önceliklendirme yapmaları istenmiştir. Bu şekilde onların öncelikli istek ve beklentilerinin de önceliklerini süzme şansı doğmuştur.
ANALİZ
Tablo1. İlgi grupları istek ve beklentilerinin Önem Değerlendirmesi
(9 Çok Öncelikli; 1 Az Öncelikli)
Sıra Birleştirilmiş İstek ve Beklentiler Düzeltilmiş Puanlar
9 Kıyı alanlarının doğal yapısı ve çevresi korunmalı 9,3
8 Kıyılardan halkın yararlanmasını engelleyecek uygulamalara meydan verilmemeli 9,0
7 Kıyı alanları bütünleşik yaklaşımla planlanmalı 7,8
6 Görev yetki ve sorumluluklar açıklıkla tanımlanmalı 7,4
5 Denetim mekanizmaları işletlmeli gerekirse yenileri geliştirilmeli 7,3
4 Maddeler, farklı yorumlara meyden vermeyecek şekilde düzenlenmeli 7,2
3 Kıyılarda yoğun yapılaşmaya meydan verilmemeli 7,2
2 Kıyılarda sürdürülebilirlik esas alınmalı 6,5
1 Kıyı kenar çizgisi daraltılmamalı 6,1
Önceliklendirilmiş istek ve beklentilerin benzer olanları birleştirilmiş, frekanslarına bağlı olarak Önem Değerlendirmesi yapılmış ve düzeltilmiş Önem Puanları belirlenmiştir (bk. Tablo 1).
Daha sonra, mevcut 3621 Sayılı Kanun ile hakkındaki Tasarı Taslağı'nın istek ve beklentileri karşılamadaki Performans Değerlendirmesi yapılmış ve bu iki değerlendirme Önem/Performans Matrisinde değerlendirilmiştir (bk.
Tablo 2 ve Şekil 1.).
Sıra Performans Konuları Performans Konuları Performans Puanları
IX Kıyı alanlarının doğal yapısını ve çevresini koruma 3,4
VIII Kıyılardan halkın yararlanmasını engelleyecek uygulamalara meydan vermeme 4,1
VII Kıyı alanlarını bütünleşik yaklaşımla planlama 3,4
VI Görev yetki ve sorumlulukları açıklıkla tanımlama 7,4
V Denetim mekanizmalarının varlığı 6,2
IV Taslak maddelerinde açıklık ve anlaşılabilirlik 3,7
III Kıyılarda yoğun yapılaşma 3,1
II Kıyılarda sürdürülebilirliği esas alma 3,4
I Kıyı kenar çizgisinin daraltılmaması 2,3
Önem/Performans matrisine göre:
En Öncelikli İstek ve Beklentiler;
1. Kıyı alanlarının doğal yapısı ve çevresi korunmalı (IX).
2. Kıyılardan halkın yararlanmasını engelleyecek uygulamalara meydan verilmemeli (VIII),
3. Kıyı alanları bütünleşik yaklaşımla planlanmalı (VII).
Öncelikli İstek ve Beklentiler;
4. Maddeler, farklı yorumlara meyden vermeyecek şekilde düzenlenmeli (IV),
5. Kıyılarda yoğun yapılaşmaya meydan verilmemeli (III),
6. Kıyılarda sürdürülebilirlik esas alınmalı (II),
7. Kıyı kenar çizgisi daraltılmamalı (I)
Öncelikli Olabilir İstek ve Beklentiler:
8. Denetim mekanizmaları işletlmeli gerekirse yenileri geliştirilmeli (V),
9. Görev yetki ve sorumluluklar açıklıkla tanımlanmalı (VI).
Şeklinde sıralanmıştır.
İstek ve beklentilerden her hangi biri Önceliksiz Konu alanına girmemiştir.
Öncelik sıralamasında en alt düzeyde olan "Kıyı kenar çizgisi daraltılmamalı" ile "Kıyılarda sürdürülebilirlik esas alınmalı" beklentilerini karşılamada Kanun ve Taslak performansının düşük görülmesi nedeniyle Matriste Öncelikli İstek ve Beklentiler alanına girmiştir.
Aynı şekilde; 6'inci ve 5'ıncı öncelik sıralamasına sahip "Görev yetki ve sorumluluklar açıklıkla tanımlanmalı" ve "Denetim mekanizmaları işletilmeli gerekirse yenileri geliştirilmeli" beklentileri performans değerlerinin diğerlerine nazaran yüksek görülmesiyle "Öncelikli Olabilir" alanına girmiştir.
TARTIŞMA
Panel ve Arama Konferansında öne çıkan husus; yakın geçmişteki mekânsal tercihlerimizin maliyeti yüksek olgulara; mekânda yatay yer değiştirmelere, mekânsal risklerin ivme kazanmasına ya da mekânsal dönüşüm arayışlarına –özellikle kentlerde- yol açmış olması ve bunun tekrarlanacağı kaygılardır.
Bu kaygılarda ilgi gruplarının mekânsal ve sosyal bilinç düzeyinin sürekli gelişim ve değişim içinde olduğu gerçeği etkilidir ancak; yasa koyucunun, yürütmenin ve dinamik unsurların toplum bilinci önünde olmak gibi bir görev ve sorumluluğu da vardır diye düşünüyoruz. Bu sorumluluk, tarafların farkında lığı ile yerine gelmez; bir veya birkaç kişi veya kurum-kuruluşa göçermekle de yerine getirilemez; ezici ağırlığının paylaşılması gerektiği inancındayız.
Kanaatimizce ilgi gruplarının, geçmişin güne yansımalarını ve bundan kaynaklanan gelecek hakkındaki endişelerini öne çıkarma gayretleri, sorumlulukları paylaşma istek ve arzularını da ortaya koymaktadır. Bu istek ve arzular karar, kararların uygulanması ve yönetimi süreçlerine katılmak; katkılarda bulunmak, paylaşmak, mükemmel sonuçları birlikte yakalamak ve bütün bunların hazzını birlikte duymak şeklinde tanımlanabilir.
Bu görüşlerin şekillenmesinde mevcut yasalar, Bayındırlık ve İskân Bakanlığının, TMMOB ve bağlı Odaların, sivil toplum kuruluşlarının, bilim adamlarının yayınlanmış basın duyuruları ile makaleleri etkili olmuştur. Diğer taraftan; Başkent Mekân Günü'nde panelistlerin bildiri ve sunumları, ilgi gruplarının önceliklendirilmiş istek ve beklentileri ile MekanDer üyelerinin görüş, düşünce ve mesleki tecrübeleri belirleyici olmuştur. Konu hakkındaki MekanDer Değerlendirmesi ayrıca bilgilere sunulacaktır.
SONUÇ
Mevcut 3261 Sayılı Kıyı Kanunu ile bu kanunda değişiklik yapmayı hedefleyen Tasarı Taslağında ilgi gruplarının istek ve beklentilerini karşılayabilmek bakımından ilave düzenlemelere ihtiyaç olduğu yönündedir.
MEKANSAL GELİŞİM DERNEĞİ
(MekanDer)
32. Sokak 22/7
06520 Balgat – ANKARA

İMAR VE GECEKONDU MEVZUATINA AYKIRI YAPILARA UYGULANACAK BAZI İŞLEMLER

İMAR VE GECEKONDU MEVZUATINA AYKIRI YAPILARA
UYGULANACAK BAZI İŞLEMLER VE 6785 SAYILI
İMAR KANUNUNUN BİR MADDESİNİN
DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN (1)



Kanun Numarası : 2981
Kabul Tarihi : 24/2/1984
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 8/3/1984 Sayı: 18335
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 23 Sayfa: 36

*
* *
Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız
"Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"
Cilt: 1 Sayfa: 1271

*
* *

BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve İstisnalar

Amaç:

Madde 1 - Bu Kanunun amacı; imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa
edilmiş ve inşa halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacak işlemleri düzenle-
mek ve bu işlemlere dair müracaat, tespit, değerlendirme, uygulama ve duyuru
esaslarını ve ilgili diğer hususları belirlemektir,

Kapsam:

Madde 2 - Bu Kanun; imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa edilen
aşağıda belirtilen yerlerdeki bütün yapıları kapsar;
a) Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki yapılar,
b) 6785 sayılı Kanuna 1605 sayılı Kanunla eklenen Ek 7 ve 8 inci maddeler
gereğince çıkarılan yönetmeliğin 1.03 maddesi kapsamına giren alanlardaki yapı-
lar,
c) (b) bendi dışında kalan sanayi, depolama, turistik ve tarımsal yapılar.
----------------
(1) 3/5/1985 tarih ve 3194 sayılı "İmar Kanunu"nun geçici 6 nci maddesi hükmü
gereğince "2981 sayılı Kanuna göre düzenlenmiş ve tasdik edilmiş olan ıslah
imar planlarının uygulanmasında, inşaat ruhsatı verilmesine ilişkin şart ve
şekilleri tesbite, belediye ve mücavir alanlar içinde belediyeler, dışında
valilikler yetkilidir."








İstisnalar:

Madde 3 - İstanbul ve Çanakkale (Özel kanun çıkarılıncaya kadar) Boğazları
ile 2862 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca belirlen-
miş ve belirlenecek yerlerde, Askeri Yasak Bölgeleri ve Güvenlik Bölgelerinde,
Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat, eğitim ve savunma amaçlı yapılarda bu
Kanun hükümleri uygulanmaz.

İKİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar
Tasnif:

Madde 4 - İmar mevzuatına aykırı inşa edilmiş ve edilmekte olan yapılarla
gecekondular, tabi tutulacakları işleme göre aşağıdaki gibi tasnif edilir:
a) Muhafaza edilecekler,
b) Islah edilerek muhafaza edilecekler,
c) Bu Kanunun hükümlerinden yararlanamayacak olanlar,
Bu Kanunda belirlenen esaslara göre, muhafaza edilecek veya ıslah edilerek
muhafaza edilecek yapılara bu Kanundaki mükellefiyetlerin yerine getirilmesi
kaydı ile ruhsat ve kullanma izni verilir.

Görevli idarelerce alınacak tedbirler:

Madde 5 - Valilik, belediye ve diğer ilgili kuruluşlarca; her tür ve ölçekte
imar planlarının ve uygulamalarının vatandaşların inşaat işlemlerini güçleştir-
meyecek, düzensiz uygulamalara zorlamayacak şekilde ve zamanında yapılmasına;
ayrıca ruhsat verme işlemlerinde müracaatların birikmesine ve gecikmesine sebep
olan engellerin kaldırılmasına, işlemlerin süratle yürütülmesine dair gerekli
tertip ve tedbirler alınır.

Eski eserler ile koruma alanları ve SİT bölgelerinin yeniden değerlendiril-
mesi:



Madde 6 - Şimdiye kadar karar verilmiş eski eserler ile bunların koruma
alanları ve SİT bölgelerine ilişkin kararlar, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Var-
lıklarını Koruma Kanunu uyarınca, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlamak
üzere en geç 2 yıl içinde yeniden Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenir ve
ilan edilir.

İKİNCİ KISIM
Uygulama Hükümleri

BİRİNCİ BÖLÜM
Müracaat İşleri


Madde 7 - İmar mevzuatına aykırı yapılar ve gecekondular için yapının bulun-
duğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdaki esaslara göre müracaat edilir.

Bu Kanun kapsamına giren bütün yapılardan tek maliki olanların sahibi,
apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya kat maliklerinin herhangi bi-
ri veya bunların vekilleri form dilekçe ile Belediye ve mücavir alan sınırları
içinde Belediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırları dışında ise valiliğe
bizzat müracaat ederler. Müracaat iadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabi-
lir. Posta ile yapılan müracaatlarda dilekçenin postaya verildiği tarih müracaat
tarihi sayılır.

Müracaat; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip, valilik ve bele-
diyelerce; dış temsilcilikler için de Dışişleri Bakanlığınca çoğaltılacak form
dilekçe






ile yapılır. Form dilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve değerlendirme belge-
leri eklenir.
Müracaat; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ay içinde
yapılır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yurt dışında çalışan işçiler ile
daimi görevde bulunanlar ve görevi yurt dışında üç aydan fazla devam edenler
için müracaat süresi 12 aydır. Üzerinde yapı yapılmak suretiyle arsa ve arazi-
si,tecavüz veya işgal edilen malikler de ilgili idarelere yardımcı olmak üzere
arazi ve arsalarının ada ve parselini, tecavüz ve işgallerin zaman ve miktarı
hakkındaki mevcut bilgileri havi bir form dilekçe ile müracaat masrafını ödeme-
den müracaat edebilirler.
16/3/1983 tarihli ve 2805 sayılı Kanun gereğince yapılmış olan müracaat iş-
lemleri ayrıca bir ücret alınmadan geçerli olup, hak sahipleri bu Kanuna göre
istenilecek belgeleri dosyalarına ilave ederler.
Ancak yeni yapılacak müracaatlar için belediye veya il özel idareler hesabı-
na milli bir bankaya 2.000 TL. müracaat masrafı olarak yatırılır. Banka şubesi
bulunmayan belediyelerde bu bedel belediyeye yatırılır.
(Değişik: 18/5/1987 - 3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müra-
caat etmeyen kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce, elektrik, su,
kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlar veya haritadan incelenerek, ayrıca ma-
hallinde araştırılarak tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu
gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahak-
kuk ettirilecek harç beş kat ve peşin alınır.
(Değişik: 18/5/1987 - 3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müra-
caat eden fakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolara
başvurmayan kişilere ait yapıların belediye veya valilikçe tespit ve değerlen-
dirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak
harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç iki kat peşin alınır.
(Ek: 18/5/1987-3366/1 md.) 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel
teknik bürolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkin tespit ve değerlen-
dirme işlemlerine ait dosyaları en geç 7 Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak
sonuçlandırması için belediye, hazine, özel idare veya vakıflar idaresine teslim
etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikal eden dosyaları, intikal tarihin-
den itibaren en geç 3 ay içinde sonuçlandırmakla görevli ve sorumludurlar.
Yukarıda belirtilen müracaatların usulüne uygun yapılmasını temin için vali-
lik veya belediyelerce yeterli bürolar kurulur ve gerekli her türlü tertip ve
tedbirler alınır.

İKİNCİ BÖLÜM
Çeşitli İşlemler ve Tapu Verme

Tespit ve değerlendirme işlemleri:

Madde 8 - İmar mevzuatına aykırı yapılarla gecekondular için tespit işlemle-
rinde; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediye-
lerce bastırılacak standart form kullanılır.

(Değişik: 22/5/1986-3290/2 md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlan-
mış veya sömel betonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel ida-
relerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya
arazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden
önce başlanmış









mesken, kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kul-
lanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve ek-
lerine aykırı tüm yapılar dahildir.
Tespit formları düzenlenerek başvuru formlarına tespit belgesi olarak ekle-
nir.
(Değişik: 18/5/1987 - 3366/2 md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddede bah-
si geçen tasnif durumunu, yapının bu Kanunun 18 inci maddesine göre hesaplanacak
bina inşaat ve iskan harcını ve bu Kanuna göre hesaplanacak munzam harcını, fen-
ni sorumluluğu üstlenilmiş röleve planını, Kanuna göre belirlenen otopark bede-
lini, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan veya Devletin hüküm ve tasarrufu al-
tında bulunan alanlarda yapılmış yapılar için bu Kanunda belirtilen esaslara gö-
re tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecek şekilde Bayındırlık ve İskan Ba-
kanlığı tarafından hazırlanmış formun doldurulmasıyla elde edilir.
Tespit ve değerlendirme belgeleri müracaat sahibince yeminli özel teknik bü-
rolara doldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki, sorumluluk ve ücret
tarifeleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesinden iti-
baren (1) ay içinde hazırlanacak yönetmelikle tespit edilir.
16/3/1983 tarihli 2805 sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaat sa-
hipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknik bürolara hazır-
latarak daha önceki müracaat formlarına eklerler.

Uygulama işlemleri:

Madde 9 - (Değişik: 22/5/1986-3290/3 md.)
a) Müstakilen kendisine ait arsa üzerinde imar mevzuatına aykırı yapı yapıl-
mış ise;
1. Yapı, korunacak durumda ise, müracaat dilekçesine ekli tespit ve değer-
lendirme belgelerine göre gerekli harçlar tahsil edilmek suretiyle hemen,
2. Yapı, ıslah edilerek korunacak durumda ise, ıslah edildikten sonra hemen,
Yapı ruhsatı veya kullanma izni verilir.
Daha önce, imar mevzuatına aykırı olarak ruhsat verilipte, bu ruhsata ve ek-
lerine göre inşa edilen veya inşa halindeki yapılarla, her ne sebeple olursa ol-
sun ruhsat ve kullanma izni iptal edilen yapılar için, tehlike arz edenler ve
14 üncü madde kapsamında kalanlar hariç, daha önce verilen ruhsat ve kullanma
izinleri kazanılmış hak kabul edilir. Bu gibi yapılardan ayrıca harç ve para ce-
zası alınmaz. Köy muhtarlarından alınan her türlü izin, ruhsat ve iskan bu Kanun
kapsamında olup, ruhsatlı ve iskanlı yapılar sayılır. Yalnız konutlar hariç, iş
yeri, imalathane ve fabrikalar bu Kanuna göre hesap edilecek bina inşaat harcı
ve ekli cetvele göre tahakkuk edecek harcı ödemek zorundadır.
Ruhsat alınarak inşatına başlanmış, ancak ruhsat ve eklerine aykırı olması
nedeniyle mühürlenerek (5) yıllık ruhsat müddeti içinde tamamlanmamış yapılara,
binanın biten kısımları için, fenni sorumluluğu üstlenmiş röleve planı esas alı-
narak imar planındaki gabarisine göre yeniden ruhsat verilmek suretiyle yapının
tamamlanmasına izin verilir.
b) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğü-
nün idare ettiği arsa veya arazileri üzerine yapılmış gecekondular (a) fıkrasın-
daki hükümlere tabi olup, arsa bedeli ilgili kuruluşa peşin veya en geç 4 yıl
içinde oniki eşit taksitle, bu Kanun hükümlerince çıkarılacak Yönetmelikte be-
lirtilen esaslara göre ödenir. Ancak, Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği
arsa veya arazileri










üzerine yapılmış gecekondulardan alınan arsa bedelinin % 60'ı Vakıflar Genel Mü-
dürlüğü idaresindeki Akar Toprak Fonuna, % 40'ı da bu Kanunun fon hesabına yatı-
rılır.
(Ek: 18/5/1987 - 3366/3 md.) 775 sayılı Gecekondu Kanununa göre sağlanan ve
bu Kanun uygulamasında kullanılan arazilerin arsa bedelleri de, Kanun uyarınca
kurulan ilgili fon hesabına yatırılır. Tahakkuk ettirilmiş, ancak henüz tahsil
edilmemiş olanlar için de bu hüküm uyarınca işlem yapılır.
(Ek 18/5/1987-3366/3 md.) 775 sayılı Gecekondu Kanununa göre sağlanan veya
Gecekondu önleme Bölgelerinde olup da, haksahiplerine tahsis edilen arsa ve ko-
nutlardan, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar, noterler vasıtası ile dü-
zenlenen harici satış veya satış vaadi senediyle başkalarına yapılan satış ve
devir işlemleri geçerlidir. Daha önce bedeli tamamen ödenen arsa veya konutlar,
satış veya devri yapılanlar adına valilik veya belediyelerin talebi üzerine ta-
puda tescil edilir. Bedelin ödenmeyen kısmı için 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
(Ek: 18/5/1987 - 3366/3 md.) Bedelden ödeme yapılmamış ise, 775 sayılı Gece-
kondu Kanununun 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanunla değişik 26 ncı maddesi
uyarınca tespit edilecek bedel tahsil edilmek suretiyle yeni sahibi adına tapuya
tescil edilir.
Arsa tahsis edilecek kişilere 400 m2'den fazla arazi için tahsis işlemi ya-
pılmaz. Bu gibi fazlalıklar öncelikle ıslah imar planlarına göre değerlendiri-
lir. Islah imar planına göre başka türlü değerlendirilmesi mümkün olmayan fazla-
lıklar, rayiç değer üzerinden tahsis yapılan gecekondu sahibine devir ve adına
tescil edilir.
c) Başkasının arsa veya arazisi üzerine yapılmış gecekondular hakkında aşa-
ğıdaki hükümler uygulanır:
Arsa veya arazi sahibi ile üzerinde gecekondusu bulunan kişilerin anlaşmala-
rı ve bu Kanundan yararlanmak için süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat
ettiklerinin tespiti halinde, varsa ıslah imar planı, yoksa binanın konumu dika-
te alınarak ifrazen veya hisse olarak gecekondu sahibine devir, temlik ve adına
tescil edilir
Arsa veya arazi sahibi, yerinin gecekondu sahibine devrini isterse müracatı
üzerine, mahkemece rayiç değer takdiri yaptırılarak bedelin ödenmesini talep
edebilir. Gecekondu sahibi bu bedeli peşin veya anlaşmaları halinde taksitle
öderse adına devir ve tescil yapılır. Gecekondu sahibi ödemeye yanaşmaz ise, ar-
sa veya arazi sahibi Türk Medeni Kanununun 649 uncu maddesinin son fıkrası gere-
ğince işlem yapılmasını mahkemeden isteyebilir.

(Değişik üç ve dördüncü fıkralar: 18/5/1987 - 3366/3 md.):
Lüzum görülen hallerde, yukarıdaki fıkraların uygulanması beklenilmeksizin,
üzerinde bir yerleşme alanı ya da yapı topluluğu niteliğinde gecekondular bulu-
nan arsa veya araziler, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerce,
dışında ise valiliklerce kamulaştırılır. Kamulaştırılması kararlaştırılan ve sı-
nırı belirlenen arsa veya araziler üzerinde bulunan gecekonduların işgal ettiği
alan dikkate alınarak, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilen be-
del, gecekondu sahiplerinden tahsil edilir. Gerektiğinde, kamulaştırma bedeli
sonradan gecekondu sahiplerinden tahsil edilip iade edilmek üzere, Toplu Konut
Fonu, belediye veya valilik kaynaklarından da karşılanabilir.
Kamulaştırma işleminin sonuçlandırılmasından sonra, gecekondu sahibinden
tahsil edilen arsa bedeli, ıslah imar planına göre yapılacak parselasyon planı
sonucu oluşacak parsellerin miktarına, kanunun 10 uncu maddesinin (c) bendine
göre

*





belirlenen düzenleme ortaklık payı oranı da eklenmek suretiyle belirlenir. Arsa
bedelinin eksik veya fazla olması durumuna göre gerekli mahsup işlemi yapılır.

Tapu verme (1)

Geri ileri



Madde 10 - (Değişik: 22/5/1986 - 3290/4 md.)
a) Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya
Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu
sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildik-
ten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve
bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine
"Tapu Tahsis Belgesi" verilir.
Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan
sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder.

(Ek: 18/5/1987 - 3366/4 md.) Ancak islah imar planı veya kadastro planları
ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan
tapuları verilebilir.
b) Üzerinde imar mavzuatına aykırı olarak toplu binalar inşa edilmiş hisseli
veya özel parselasyona dayalı arsa veya arazilerde, kişilerin hisse miktarları
ve fiili kullanma durumları dikkate alınarak valilik veya belediyelerin talebi
üzerine:
1. Henüz kadastrosu yapılmamış yerlerde, kadastro müdürlüklerince bu Kanunda
belirtilen mülkiyet tespitine dair hükümler de uygulanarak,
2. Kadastrosu veya tapulaması tamamlanmış yerlerde ise bu Kanunla verilen
yetkiler kadastro müdürlüklerince kullanılarak,
Islah imar planlarının yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın: onayların alın-
masına ve ilanların yapılmasına (askı ilanları hariç), komisyonların kurulmasına
lüzum kalmaksızın 2613 sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri veya 766 sayılı Tapulama
Kanunu hükümlerine göre hak sahipleri tespit veya yeniden tayin edilerek adları-
na tescil edilir.
Bu tespit sırasında özel parselasyon planında görülen veya hisseli satışlar
sonucu fiilen oluşan yol, meydan, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha vs hizmet-
lere ayrılan yerler ile bunlara ilişkin hisseler bedelsiz olarak resen tapudan
terkin; okul, cami ve benzer kamu hizmetlerine ayrılan yerler ise, bedelsiz ola-
rak ilgili idareler adına tespit ve tescil edilir.
Hazine, belediye veya il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğü-
nün idare ettiği arsa veya arazileri üzerinde yapıldığı tespit edilen gecekondu-
lar hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.
(Ek: 18/5/1987 - 3366/4 md.) Belediye, hazine, özel idare veya Vakıflar Ge-
nel Müdürlüğünün idare ettiği arsa ve araziler üzerine gecekondu yapıldıktan
sonra tespit edilerek kira kontratı düzenlenmiş gecekondu hak sahiplerine tapu
tahsis belgesi ve tapuları verilir.
Hak sahibi olmadığı halde tapu verilen kişilerin tapuları resen iptal edi-
lir.
c) İmar mevzuatına aykırı bina yapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özel
parselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecek büyüklükteki
alanlarda, binalı veya binasız arsa ve arazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla
veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunları yeni-
den ada ve parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veya parseli
içinde kalanları
-----------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 3 üncü maddeye bakınız.
*





yapı sahiplerine, yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli
veya kat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescil ettirmeye ve
tescil işlemi dışında kalanların hisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa
göre tespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni
ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veya valilikler
resen yetkilidir. Belediye veya valiliklerin talebi halinde bu yetkiler kadastro
müdürlüklerince de kullanılır.
Bu gibi arazilerde hisse sahiplerinin malik olduğu hisse üzerindeki temliki
tasurruflar ve bunlarla ilgili takyitler 11/6/1945 tarih ve 4753, 19/7/1943 ta-
rih ve 4486 sayılı Kanunlar, 775 sayılı Gecekondu Kanunundaki hükümler dahil,
uygulamayı durdurmaz. Bu gibİ işlemlerde takyitler hisse sahibine isabet edecek
müstakil parsele aynen nakledilir ve yapılan işlem Medeni Kanunun 927 nci madde-
sine göre hak sahibine bildirilir. Islah imar planı ile düzenlemeye tabi tutulan
arsa ve arazilerin yeni sahiplerine verilmesinde valilik veya belediyelerce arsa
ve arazilerin durumuna göre düzenleme ortaklık payı alınabilir.
Bu gibi yerlere ait yapılmış olan özel parselasyon planı, ıslah imar planı
olabilecek nitelikte olduğu belediye veya valiliklerce uygun görüldüğü takdirde
aynen kabul edilerek tescil edilir.
Üzerinde yapılanma bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler va-
liliğin talebi üzerine, belediye veya özel idareler adına resen tapuya tescil
edilir. Islah imar planlarında genel bütçeye dahil dairelerin ihtiyaçlarını kar-
şılamak üzere ayrılan veya ayrılacak olan veya bir kamu hizmeti için lüzumlu gö-
rülen arsa veya araziler eski sahibi kamu idarelerine veya o işe tahsil edilmek
üzere hazineye aynı şartlarla geri verilir.
Islah imar planı yapılmış ve yapılacak bölgelerde bu Kanun kapsamına giren
ve tapu tahsis belgesi verilen hazine arsa ve arazileri, iktisap tarihine bakıl-
maksızın aynı amaçta kullanılmak üzere ilgili belediyelere devredilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Değerlendirme Esasları

Muhafazası mümkün yapılara ruhsat ve kullanma izni verilmesi:

Madde 11 - Değerlendirmelerle aynen veya ıslah edilerek muhafazası mümkün
olan yapılardan, komşu parsele çıkmalar da dahil tecavüzlü olarak yapılanlara,
tecavüze uğrayan arsa ve arazi sahibi ile anlaştıklarını belgelemek ve tapu iş-
lemlerini tamamlamak kaydı ile ruhsat ve kullanma izni verilir. Tarafların an-
laşması mümkün olmadığında yargı yoluna başvurulur.

Islah edilerek muhafaza edilecek yapılar:

Madde 12 - a) Emlak sahibinin beyanına göre değerlendirme sonucu kendi par-
seli içinde olan imar mevzuatına aykırı yapıların; yola veya imar yoluna veya
kıyı kenar çizgisine veya 14 (g) maddede belirtilen karayolları yaklaşma sınırı-
na tecavüz durumları, yapının tecavüzlü durumları giderildikten ve ayrıca komşu
parsele tecavüzü olanların taraflar arasında anlaşma sağlanarak gerekli işlemle-
ri tamamlandıktan sonra belirtilen durumlarına göre muhafazalarına karar veri-
lir.
b) Kıyı tanımına giren yerlerde ve Devletin hüküm ve tasarrufunda olan diğer
yerlerde; kişilere veya özel hukuk tüzelkişilerine ait olan liman, iskele, rıh-
tım, balıkçı barınağı ve dayanma duvarlarında valilik veya belediyelerce muha-
fazasında milli ekonomiye katkısı veya kamu yararı olduğu kararlaştırılan Sanayi
ve Turizm tesislerinin bulunduğu arsa ve araziler Maliye Bakanlığınca kullanan-
lara ve tesis sahiplerine kiraya verilebilir.







c) İmar yoluna tecavüzlü yapılara, imar yolunun uygulanmasının 5 yıl içinde
gerçekleşmeyeceğine belediye encümenince karar verilmesi halinde belediye encü-
meni kararıyla 5 yıllık geçici ruhsat verilir. 5 yıl sonunda imar yolunun uygu-
lamasına geçilmeyeceğine belediye encümenince karar verildiği takdirde 5 yıllık
geçici ruhsat tekrarlanır.
d) (Ek: 22/5/1986-3290/5 md.) Yapıların, bu Kanunda belirtilen tecavüzlü du-
rumları veya aykırı kısımları,tebliğ tarihinden itibaren (6) ay içinde yapı sa-
hiplerince giderilir.
Bu süre içerisinde ıslah işlemleri sahiplerince yerine getirilmeyen yapıla-
rın tecavüzlü durumları veya aykırılıkları ilgili mevzuat hükümlerine göre bele-
diyeler veya valiliklerce giderilir.

Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular:

Madde 13 - Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdaki uygu-
lamalar yapılır.

a) (Değişik: 22/5/1986-3290/6 md.) Bu Kanun gereğince arsa tahsis edilecek
kimselerin; kendisinin veya eşinin veya reşit olmayan çocuğunun oturduğu beledi-
ye ve mücavir alan sınırı içinde ev yapmaya müsait arsaya veya bir eve veya
apartmanın bağımsız bir bölümüne veya bir bölümü iş yeri olarak kullanılan bir
yapıya sahip bulunmaması gerekir.

b) (Değişik: 22/5/1986-3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait
veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülki-
yetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, ıslah imar planları ile meydana ge-
tirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi
de dikkate alınarak ıslah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa
veya hisse tahsis edilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı
bölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesinde başka bir arsa veya
hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983 tarih ve 2942
sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanuna göre tespit edilir.

(Ek fıkralar: 18/5/1987-3366/5 md.):
14 üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları ne-
deniyle, bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfa-
tı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakın bölge-
gelerde yapılmış ıslah imar planları içinde meydana gelen boş imar parselleri
müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esasına göre verilir. Bu gibi hallerde gece-
kondu sahibine ayrıca enkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya vali-
likçe ödenir.

Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu hak sahiple-
rine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan belediye veya valiliğe ait
boş imar parselleri arsa bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit
edilerek, 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerine vali-
lik veya belediyelerce tahsis edilir.

c) (Değişik: 22/5/1986-3290/6 md.) Islah imar planları belediye veya vali-
liklerce mümkün olduğu kadar fiili durum dikkate alınarak ve yapılanma şartları
da belirlenerek yapılır veya belediye veya valiliklerce Yeminli Özel Teknik Bü-
rolara yaptırılır. En geç (1) ay içinde belediye meclislerince kabul edilenler
belediye meclislerince, büyük şehir yönetiminde ilçe belediye meclislerince Ka-
bul edilenler ilçe belediye meclislerince, il idare kurullarınca kabul edilenler
valilikçe tasdik edi-





lerek yürürlüğe girer. Bu planların tescili de (1) ay içinde ivedilik ve önce-
likle yapılır.
İmar planı olan yerlerde mevcut imar planları gerektiği takdirde ıslah imar
planları şeklinde yeniden düzenlenir.
d) Daha önce gecekonduları yıkılanlar bu Kanunun uygulanmasında hiçbir hak
talep edemezler.
Bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacak olanlar:

Madde 14 - Aşağıdaki durumlara uyan yapılar bu Kanun hükümlerinden yararla-
namazlar:
a) Her ölçekte imar planında başka maksatla tahsis edilmiş alanlardaki sınai
kuruluşlara ait olmayan tehlikeli madde depoları ile imar planında tehlikeli
madde depoları için ayrılmış yerlerde bu depolar dışındaki her türlü ruhsatız
yapılar,
b) 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanununun yapı
yasağı koyduğu alanlarda veya Milli Savunma Bakanlığına tahsisli olan veya tah-
sissiz olarak Milli Savunma Bakanlığınca kullanılmakta olan arsa ve araziler
üzerinde inşa edilen yapılardan;bu Kanunun yürürlüğe giriş tarihinden itibaren
1 yıl içinde askeri makamlardan muhafazası için izin alınamayan yapılar,
c) 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca ilan edilmiş bulunan "Turizm
Alanlarında" ve "Turizm Merkezlerinde" imar mevzuatına aykırı inşa edilmiş veya
inşaası devam eden ancak bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl
içerisinde yürürlükteki çeşitli ölçekli imar planlarıyla getirilmiş bulunan ka-
rarlara uygun hale getirilmeyen yapılar,
d) 5 Haziran 1945 tarih ve 4749 sayılı Kanunla onaylanmış bulunan Sivil Ha-
vacılık Anlaşması"nın 14 sayılı teknik mania esaslarına uymayan ve havaalanları
civarında uygulanmak üzere 7 Ağustos 1978 tarih ve 7/16130 sayılı Kararnameye
göre, Ulaştırma Bakanlığınca 1/1000 ölçekli harita üzerinde sınırları belirle-
necek saha içinde bulunup da yapımcı veya yapı sahibine yapılan tebliğden itiba-
ren 1 yıllık süre içinde tebliğ esaslarına uygun hale getirilmeyen yapılar,
e) İçme ve kullanma suyu temin edilen ve edilecek olan baraj, göl, gölet gi-
bi satıhda bulunan su kaynaklarının mutlak ve kısa mesafeli koruma alanı ve içme
ve kullanma suyu temin edilen yeraltı su kaynakları etrefında bırakılan koruma
alanı içerisindeki yapılar,
f) (Değişik : 22/5/1986 - 3290/7 md.) 10 Kasım 1985 tarihinden sonra yapılan
gecekondular ile inşaasına başlanan imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı
yapılar ve (...) (1) Çanakkale Boğazında 2 Haziran 1981 tarihinden sonra yapılan
gecekondular ile 1 Ekim 1983 tarihinden sonra inşasına başlanan imar mevzuatına,
ruhsat ve eklerine aykırı yapılar,
g) Karayolları kamulaştırma sınırına tecavüz edilen ve konut olarak kulla-
nılan yapılarla kamulaştırma sınırına 10 m.'den daha yakın olan ve konut dışı
maksatlarla kullanılan yapılar, (Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
6 ay içinde mal sahiplerine tebliğ edilmesinden en geç onsekiz ay içinde tecavüz
durumları giderilmeyen yapılar bu Kanunun 4 üncü maddesinin (c) bendi kapsamına
girer.)
h) TCDD Genel Müdürlüğü mülkiyetinde bulunan gar, istasyon, lojman, liman
sahalarıyla demiryolu güzergahları üzernde TCDD Genel Müdürlüğünün izni alınma-
dan yapılan yapılar,
-----------------
(1) Bu kısımda yer alan "İstanbul Boğazı sahil şeridi ve öngörünüm belgeleri
ile" ibaresi Anayasa Mahkemesinin 28/6/1989 tarih ve E: 1988/61, K:1989/28
sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
KANUNLAR, ŞUBAT 1990 - (Ek - 5)







i) Kıyı tanımına giren yerlerde gerçek kişilere veya hukuk tüzel kişilerine
ait yapılar.

Yapı ruhsatı ve kullanma izni belgeleri:
Madde 15 - Kullanılan veya kullanılmaya hazır duruma getirilmiş yapılara,
ruhsat ve kullanma izni, müracaat sahibine, 8 inci maddede istenen evrakların
tamamlanması halinde hemen verilir. Bilahare bunların doğruluğu valilik ve bele-
diyelerce kontrol edilir.
(Ek: 22/5/1986-3290/8 md.) Temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları
dökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye il özel idarelerine ait veya Vakıflar
Genel Müdürlügünün idaresindeki arsa veya araziler üzerine inşaatına bu Kanunun
14 üncü maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış gecekondular ile
kendi arsa veya arazisi üzerinde imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı ya-
pı ya da yapı bölümlerinin kendi katı içinde tamamlanması için "ruhsat" ve biti-
mini tevsikan da "kullanma izni belgesi" düzenlenir. Kat kolonları dökülmüş olan
binalar da aynı hükme tabidir.
Kat mülkiyeti tesisi:

Madde 16 - Bu Kanunun uygulama alanına giren yapılarda kat mülkiyetine ge-
çişte, bu Kanunun 8 inci maddesindeki belgelere dayanılır. Kat mülkiyeti kurul-
masında ortak maliklerden birinin talebi ile yetinilir.
Diğer ortaklar bu işleme itiraz edemeyecekleri gibi binanın giderlerine
katılmaktan ve yönetim planı yapmaktan kaçınamazlar. Kaçınmaları halinde 634
sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun hakimin müdahalesini gerektiren 33 üncü maddesi
hükmü uygulanır.
Arsa payına bağlanmamış ve imar mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş ba-
ğımsız bölümlerde, arsanın tamamı için beyan edilen değerden, bu bağımsız bölüm
için tespit edilecek değer oranı, diğer kat maliklerinin arsa payları oranında
kendilerine peşin veya en geç 1 yıl içerisinde ödenmesi halinde yapı yeniden
kat mülkiyetine dönüştürülür.
Arsa bedeli için ödenmesi gereken miktarda alacaklılar kanuni ipotek hakkını
kullanabilirler.
(Ek: 22/5/1986-3290/9 md.) Daha önce kat irtifakı kurulmuş binalarda bu Ka-
nundan istifade ile bağımsız bölüm kazanılmış ise, arsa payına bağlanmamış ba-
ğımsız bölüm sahibi, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 44 üncü maddesi gereğin-
ce kat maliklerinin ittifakını sağlayamıyorsa, bu Kanuna göre bağımsız bölümüne
ait tasdik edilmiş yapı ruhsatı ve kullanma izni belgesi ile arsa payına karşı-
lık hesap edilen değeri, hak sahibi kat malikleri adına bir milli bankaya bloke
ettikten sonra sulh mahkemesinden kendisine ait bağımsız bölüm için arsa payı
ayrılarak tescilini ister. Mahkeme, mevcut belgelere dayanarak diğer kat malik-
lerinin muvafakatını aramaksızın arsa payını tespit ederek ilave bağımsız bölü-
mün tesciline karar verir. Tescil ilamı gereğince her kat malikinin arsa payla-
rında resen düzeltme yapılır. Daha önce düzenlenmiş yönetim planı ve diğer bel-
geler yeni bağımsız bölüm malikini de bağlar. Bu işlemlerden sadece bağımsız
bölümün kayıtlı değeri üzerinden tapu tashih harcı alınır.

Duyuru işlemleri:

Madde 17 - İmar mevzuatına aykırı yapılarla gecekondulara ait değerlendirme
sonuçları değerlendirme işlemleri tamamlandıkça valilik veya belediyelerce












umumi mahallere asılır ve bu belgelerin birer örneği mahalle veya köy muhtarlık-
larına verilir.
Ayrıca 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine bağlı kalmaksızın; güvenlik
kuvvetleri vasıtasıyla da mal sahibine veya binayı yapana veya fenni mesullerine
tebliğ edilir. Güvenlik kuvvetlerince yapılacak tebligat 15 gün içinde tamamla-
nır. Tebliğin bu şekilde yapılması mümkün olmadığı takdirde yapı mahallinde gö-
rülebilecek bir yere onbeş gün müddetle asılır ve bu durum bir zabıtla tevsik
edilir.

ÜÇÜNCÜ KISIM
Mali Hükümler

Harçlar, arsa bedelleri, paylar: (1)

Madde 18 - a) Harçlar;
İmar mevzuatına aykırı yapı hangi seviyede olursa olsun, belediye ve mücavir
alan sınırları içinde imar mevzuatına veya ruhsatlı ise ruhsat ve eklerine, ay-
kırılık şekline ve derecesine bağlı olarak iki kat bina inşaat harcı alınır. Be-
lediye ve mücavir alan sınırları dışında ise söz konusu harcın yarısı alınır.

(Değişik: 22/5/1986-3290/10 md.) Bir kat ve bir bağımsız bölümden oluşan ge-
cekondulara ekli cetvele göre harç tahakkuk ettirilemez ve alınamaz.
Söz konusu yapının tamamı ruhsatsız ise bütün maliklerin hisseleri oranında,
ruhsatlı olup da, ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan veya kullanılan bö-
lümlerde ise, kazanılan veya kullanılan bölümlerin sahipleri adına kazanılan
alan miktarı kadar ekli cetvele göre tahakkuk eden harç ayrıca alınır.
b) (Değişik: 22/5/1986 - 3290/10 md.) Arsa bedelleri;
Arsa bedellerinin tespitinde hak sahiplerinin beyan edeceği değer esas alı-
nır. Ancak belediye veya valiliklerce gerekli görüldüğü takdirde 2942 sayılı
Kamulaştırma Kanununa göre bedel tespiti yaptırılır.
Beyan edilen bedel, tespit edilen bedelin 2/3'ünden az değilse beyan edilen
bedel; şayet beyan edilen bedel, tespit edilen bedelin 2/3'ünden az ise tespit
edilen bedel esas alınır.
c) (Değişik: 22/5/1986 - 3290/10 md.) Düzenleme ortaklık payı;
Islah imar planı uygulamaları gereği gecekondu ve imar mevzuatına aykırı
yapılanmış sahalarda arsanın % 35'ine kadar düzenleme ortaklık payı alınabilir.
d) (Değişik: 22/5/1986-3290/10 md.) Bu Kanun kapsamında kalan gecekondulara,
ecrimisil ve arsa kullanım bedeli tahakkuk ettirilmez ve alınmaz. Tahakkuk etti-
rilen veya tahakkuk ettirilip tahsil edilen ecrimisiller ve arsa kullanım bede-
li, arsa bedeline dönüşür.
e) Birinci ve İkinci fıkralar Mülga: 18/5/1987 - 3366/6 md.)

(Ek fıkralar : 18/5/1987 - 3366/6 md.)
Kanun kapsamında, kalan yapıların otopark ihtiyacının parselinde karşılana-
maması halinde, Bölgeleme esasına göre belirlenecek otopark bedelinin 1/4'i tah-
sil edilir.
Belediye ve mücavir alan sınırları içinde yer alan kanun kapsamındaki gece-
kondu ve imar mevzuatına aykırı yapılardan alınacak arsa bedelleri, harçlar ve
düzenleme ortaklık payı karşılığı bedeller, belediyeler, büyükşehirlerde ilçe
belediyelerince oluşturulacak fon hesabına; belediye ve mücavir alan sınırları
dışında ka-
----------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 2 nci maddeye bakınız.







lan Kanun kapsamındaki gecekondu ve imar mevzuatına aykırı yapılardan alınacak
arsa bedelleri, harçlar ve düzenleme ortaklık payı karşılığı bedeller, valilik-
ler emrinde kullanılmak üzere oluşturulan fon hesabına yatırılır. Bu kanun uya-
rınca belediyeler ve valilikler emrinde kurulan fonlardan yapılacak harcamalar
Muhasebe-i Umumiye Kanununa, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa ve 832 sayılı
Sayıştay Kanununa tabi değildir.
Fon hesabının gelirleri, Kanunun kapsadığı ve öngördüğü amaçların süratli
bir şekilde gerçekleşmesi için kullanılır. İta amiri vali veya belediye başka-
nıdır.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten evvel, belediye ve mücavir alan sınırları
içinde kalan gecekonduların arsa bedelleri ile 10 uncu maddesinin (c) bendi uya-
rınca yapılan düzenleme işlemleri sonucu belirlenen düzenleme ortaklık payı kar-
şılığı bedellerden, tahsil edilerek fon hesabına yatırılan meblağdan her beledi-
ye için sarfedilen kısım mahsup edilmek suretiyle bakiyesi, belediyeler emrinde
kurulan fon hesabına devredilir.

(Ek: 22/5/1986 - 3290/10 md.) Ruhsat ve iskan harcını, ilave harcı, arsa be-
delleri ve düzenleme ortaklık payı karşılığı olan bedelleri bu Kanunda belirti-
len esaslara göre ödemeyenler hakkında, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

Muaflıklar:

Madde 19 - Bu Kanuna göre ruhsat ve kullanma izni verilen yapılara 6785 sa-
yılı İmar Kanununun 18 ve 20 nci maddelerine göre ceza tahakkuk ettirilemez ve
tahakkuk ettirilmiş cezalar terkin edilir. Bu Kanun kapsamına giren ve inşaası
tamamlanmış yapılara Sosyal Sigortalar Kurumu prim ve cezaları uygulanmaz.Ancak
ödenmiş olan primler iade edilmez. Müteahhit veya taşeron vasıtasıyla yaptırılan
kamu inşaatları için bu madde hükümleri uygulanmaz.

(Ek bentler: 22/5/1986-3290/11 md.):

Ayrıca;
a) İnşaat giderleri genel ve katma bütçeler ile, İl Özel İdareleri ve Bele-
diye bütçelerinden karşılanan her türlü binalardan,
b) Hastane, prevantoryum, sanatoryum, dispanser ve benzeri sağlık kuruluş-
ları, okullar ve öğrenci yurtları ve cami, mescit, Kur'an kursu gibi dini hiz-
metlerin mahsus ve umuma açık bulunan ibadethaneler ile bunların müştemilatından
ve hayır cemiyetlerinin yaptığı binalardan,
c) Her türlü hayvancılık ve tarımsal tesislerden,
d) 775 sayılı Kanun ve Kanuna ait uygulama yönetmeliğine uygun olarak yapı-
lan yapılardan,
e) 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle
Yapılacak Yardımlara Dair Kanuna istinaden inşa edilmiş olan yapı ve tesisler-
den;

(Değişik: 18/5/1987-3366/7 md.) Bu Kanunun öngördüğü bina inşaat harcı ve
iskan harcı ile ekli cetvele göre tahakkuk ettirilen ilave harç alınmaz.
(Değişik: 18/5/1987 - 3366/7 md.) Her türlü fabrika, marangoz, mobilyacı,
keresteci, değirmen, sinai nitelikli imalathaneler ve tersaneler ile organize
sanayi bölgeleri ve küçük sanayi sitelerinde yapılmış yapılardan yürürlükteki
mevzuata göre belirlenecek bina inşaat harcı miktarının 1/4'i ile iskan harcı
tahsil edilir. Ekli cetvele göre belirlenecek harç alınmaz.







(Ek: 18/5/1987-3366/7 md.) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil
edilmiş olanlar iade edilmez. Ancak tahakkuk ettirilip de tahsil edilmeyenler
terkin edilir.

(Ek: 18/5/1987 - 3366/7 md.) Konut inşatı ve kalkınmada öncelikli yörelerde
yapılacak yatırımlarda vergi, resim ve harç istisna ve muaflıkları tanınması
hakkındaki 2982 sayılı Kanun ile getirilen muafiyetler, bu Kanun kapsamında ka-
lan yapılara uygulanmaz.

(Değişik: 22/5/1986-3290/11 md.) Muafiyet hükümlerinden yararlanmayan yapı-
lara ait bina inşaat harcı ile ekli cetvele göre tahakkuk ettirilen ilave harç
bedelleri, 18 ay içinde aylık eşit taksitlerle alınır.

DÖRDÜNCÜ KISIM
Çeşitli Hükümler

Uygulamaların örnek teşkil etmemesi:
Ek Madde 1-(Ek: 22/5/1986 - 3290/15 md.) İmar planı olan yerlerde,9/5/1985
tarih ve 3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesi gereğince arsa ve arazi dü-
zenlemelerinde, binalı veya binasız arsa ve arazilere bu Kanundan önce özel par-
selasyona dayalı veya hisse karşılığı satın alınan yerler dikkate alınarak müs-
takil, hisseli parselleri veya üzerinde yapılacak binaların daire miktarları
gözönünde bulundurularak kat mülkiyeti esasına göre arsa paylarını sahipleri ad-
larına resen tecsil ettirmeye valilik veya belediyeler yetkilidir.


Ek Madde 2 - (Ek: 22/5/1986-3290/15 md.)
Bu Kanuna göre yapılacak ifraz işlemlerinde, sadece ayrılan kısmın beyan
edilen değeri üzerinden ifraz harcı tahsil olunur.


Ek Madde 3 - (Ek: 22/5/1986-3290/15 md.)
Cami, mescit, türbe gibi yerlerin sınırları içinde kalan veya bu yerlerin
sınırları içinde kalmamakla beraber eserlerin bütünlüğünü bozan yapılar koruna-
mayacak yapılar olup, bunlara tapu veya tapu tahsis belgesi verilmez. Ancak, bu
hak sahiplerine başka yerden öncelikle arsa tahsis edilir.


Ek Madde 4 - (Değişik: 18/5/1987-3366/9 md.)
Bu Kanunla Tapu ve Kadastro İdarelerince yapılan görevlerin gerektirdiği
her türlü giderleri ve alımları karşılamak maksadıyla, Toplu Konut Fonundan ve-
ya bu Kanunla kurulmuş fonlardan veya valilik veya belediyelerin bütçelerinden
yeterli ödenek Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü adına T.C. Ziraat Bankasında
açılan bir hesaba aktarılabilir. Sarf ve tahsis şekli Tapu ve Kadastro Genel Mü-
dürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça tespit edilir.


Ek Madde 5 - (18/5/1987 tarih ve 3366 sayılı Kanunun 11 inci maddesi hükmü
olup ek maddeye çevrilerek numarası teselsül ettirilmiştir.)

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde, 2981
sayılı Kanunun değişen hükümleri ile ilgili yönetmelik değişiklikleri Bayındır-
lık ve İskan Bakanlığınca yapılır.
Geçici Madde 1 - İmar mevzuatına uygun inşa edilerek kullanma izni alınmış
yapılarda; 1 Ekim 1983 tarihinden önce yapılan, kendi bağımsız bölümlerine ait
ve fen ve sağlık kurallarına aykırı olmayan ve yapının dış görünümünü bozmayan,
yapı kat planının dış hatları içerisinde ve taşıyıcı elemanlarını etkilemeyen
değişiklikler sahibinin, durumu belirtilen iki nüsha dilekçe ile müracaatı üze-
rine kanunda öngörülen işlemler yapılmaksızın muhafazasına karar verilmiş sayı-
lır. Dilekçe yapının dosyasına konur. Bu maksatla yapılacak müracaat süresi 1
yıldır. Bu dilekçe-





lere sadece 2.000 TL. müracaat masraflarının ödendiğini gösteren banka makbuzu
eklenir.

Geçici Madde 2 - Aşağıda belirtilen yapılar imar mevzuatına uygun inşa edi-
lerek kullanma izni alınmış yapılar olarak kabul edilir. Yapılış tarihine bakıl-
maksızın gecekondular bu hükmün dışındadır.
a) 6785 sayılı İmar Kanununun yürürlüğe girdiği 17 Ocak 1957 tarihinden önce
yapılmış yapılar,
b) 6785 sayılı İmar Kanununun ek madde 8 kapsamına giren alanlarda 10 Ocak
1975 tarihinden önce yapılmış yapılar,
c) 2565 sayılı, Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamına
giren veya Milli Savunma Bakanlığına tahsisli olan veya tahsissiz olarak Milli
Savunma Bakanlığınca kullanılmakta olan arsa ve araziler üzerindeki Milli Savun-
ma Bakanlığına veya Türk Silahlı Kuvvetlerine ait yapılar,
d) (Değişik: 18/5/1987-3366/8 md.) Belediye ve mücavir alan sınırları dışın-
da 6785 sayılı İmar Kanununun Ek 8 inci maddesi gereğince çıkarılan Yönetmeliğin
1.03. maddesi kapsamı dışında kalan köy ve mezralar ve dağınık yerleşik alanlar-
da sanayi, depolama, turistik ve tarımsal yapılar dışında kalan imar mevzuatına
aykırı yapılar,
Bu alanlarda Hazine, Özel İdare, Belediye ve Köy Tüzelkişiliğine alt veya
Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa ve arazilerde bulunan yapılar,
Tescil dışı yerlerden olup üzerinde yapılaşma bulunması nedeniyle Valiliğin
talebi üzerine Hazine adına tescil edildikten sonra bu alanlardaki yapılar,
Ancak, yukarıda belirtilen idarelere ait arsa veya arazilerde bulunan yapı
sahiplerinden, bu Kanunun 18 inci maddesine göre tespit edilen arsa bedelleri
tahsil edilerek gerekli tapu işlemleri tamamlanır.
Kıyıda kalan alanlar bu hükmün dışındadır.
e) (Değişik: 22/5/1986-3290/14 md.) 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen
bakımından orman niteliğini kaybetmiş yerlerden şehir, kasaba ve köy yapılarının
toplu olarak bulunduğu yerleşim alanları orman sınırları dışına çıkarılmış sayı-
lır. Bu yerler hakkında bu Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.
İstanbul Adalar İlçesinde de bu hükümler uygulanmakla beraber tarihi eserler
dışında 21/7/1983 tarih ve 2863 sayılı Kanunun bu Kanun hükümlerine uymayan hü-
kümleri geçersizdir. Ancak bu alanlarda uygulama, belediyesince yaptırılacak ıs-
lah imar planları ve tip projelerine göre yapılır. Tip projelerini uygulayan hak
sahibine tapusu derhal verilir.

Geçici Madde 3 - (1605 sayılı Kanunla değişik 6785 sayılı Kanunla bağımlı
bir madde olup 6785 sayılı Kanun 3/5/1985 tarih ve 3194 sayılı Kanunun 43 üncü
maddesiyle yürürlükten kaldırılmış olduğundan metne alınmamıştır.)

Geçici Madde 4 - Bu Kanunun uygulanmasında çıkabilecek sorunların çözümlen-
mesi ve uygulamanın eksiksiz gerçekleştirilmesinin temini amacı ile gerektiğinde
bu Kanunda öngörülen sürelerin bir misline kadar uzatılmasına Bakanlar Kurulu
yetkilidir.
Yürürlük:

Madde 25 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 26 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

KANUNLAR, ŞUBAT 1990 (Ek-5)











Bu Kanun Kapsamına Giren Yapılara Uygulanacak İlave Harç Cetveli
Bağımsız Bölüm Brüt İnşaat Alanı m2/TL.
401 m2 ve
Yapı Cinsleri 0-100 m2 101-200 m2 201-300 m2 301-400 m2 sonrası
------------------- --------- ----------- ----------- ----------- ---------
Briket,tuğla ve benzeri
yığma konut 50TL. 100TL. 200TL. 400TL. 600TL.
Betonarme konut 100TL. 200TL. 300TL. 500TL. 700TL
Kaloriferli konut 200TL. 350TL. 500TL. 750TL. 1 000TL.
Kaloriferli,asansörlü,
şömineli lüks konut 300TL. 500TL. 800TL. 1 000TL. 1 500TL.
Turistik yapılar 100TL. 150TL. 200TL. 250TL. 300TL.
Depo tesisleri,işyeri,
İşhanı (1) 150TL. 200TL. 300TL. 500TL. 1 500TL.

24/2/1984 TARİHLİ VE 2981 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN GEÇİCİ MADDELER.
1) 22/5/1986 tarihli ve 3290 sayılı Kanunun geçici maddeleri

Geçici Madde 1 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 1 ay
içinde 2981 sayılı Kanunun değişen hükümleri ile ilgili yönetmelik, Bayındırlık
ve İskan Bakanlığınca çıkarılır.

Geçici Madde 2 - 775 sayılı Gecekondu Kanununa göre sağlanan veya belediye-
nin mülkiyetinde olupta bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar Bayındırlık ve
İskan Bakanlığından izin alınmaksızın belediyelerce satılmış veya tahsis edilmiş
arsalar ile ilgili satış ve tahsis işlemleri geçerlidir, daha önceden bedeli
tahsil edilen yerler, tahsisi yapılanlar adına tapuda tescil edilir, bedeli
tahsil edilmeyenler ise 775 sayılı Gecekondu Kanununun 3016 sayılı Kanunla de-
ğiştirilen 26 ncı maddesi uyarınca tespit edilecek arsa bedeli üzerinden tahsil
olunur.

Geçici Madde 3 - 2981 sayılı Kanun ve bu Kanun gereği hak sahibi olupta çe-
şitli nedenlerden dolayı bu hakkını kullanmak üzere müracaat etmeyenler bu Kanu-
nun yayımı tarihinden itibaren en geç (6) ay içinde yeni müracaat hakkına sahip-
tir. Bu süreler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yurt dışında çalışan işçi-
ler ile daimi görevde bulunanlar ve görevi yurt dışında üç aydan fazla devam
edenler için (12) aydır. Bu sürelere Yeminli Özel Teknik Bürolara yapılacak baş-
vuru süresi de dahil olup müracaat 24/2/1984 tarih ve 2931 sayılı Kanunun 7 nci
maddesindeki esaslara göre yapılır. (....)(2) Çanakkale Boğazlarında 2981 sayılı
Kanun ve bu Kanun hükümlerinden istifade edecek yapılar da tavan beton veya be-
tonları dökülmüş olmak şartı ile bu hükme tabidir. Ancak, bu alanlarda affa gi-
ren yapılardan (5) kat bina inşaat harcı ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilen
ilave harç ayrıca alınır. Bu alanlardaki yapıların tespit ve değerlendirme iş-
lemleri, yetkili belediyeleri veya valiliğince yapılır ve en geç (1) yıl içinde
tamamlanarak sonuçlandırılır.

Geçici Madde 4 - 2981 sayılı kanuna göre işlemini tamamlayarak arsa taksit-
lerini ödemeye başlamış olanlar için 18 inci maddenin (b) bendi hükümleri uygu-
lanmaz. Taksitlendirilen veya tamamı ödenen arsa bedeli esas alınır.
----------------------
(1) Bu kısım 18/5/1987 tarih ve 3366 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle değişti-
rilmiştir.
(2) Bu cümlede yeralan "İstanbul ve" ibaresi, Ana.mah.nin 28/6/1989 tarih ve
E: 1988/61,K: 1989/28 sayılı Kararıyla iptal edilmiştir.











2981 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE

Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
Yürürlükten Kaldırılan -------------------------------
Kanun veya Kanun Hükümleri Tarihi Sayısı Maddesi
---------------------------------------------- ------------ --------- ----------
10/11/1983 tarih ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu-
nun geçici 8 inci maddesinin 2 nci fıkrasının
(b) bendi 22/5/1986 3290 17








2981 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE

Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
------------ ------------------------------------------------- ----------------
3194 43/b, c, d, e, 46, 47, 48, geçici madde 7 9/5/1985
Diğer maddeleri 9/11/1985
3290 --- 7/6/1986
3366 --- 26/5/1987